Jak wrócić do niewyjaśnionej sprawy karnej po wielu latach?
Jak ponownie przeanalizować niewyjaśnioną sprawę karną po wielu latach Sprawdź, jak szukać nowych źródeł, świadków i niewykorzystanych tropów.
Sprawa ma dwadzieścia lat.
Akta obejmują kilka tysięcy stron. Część świadków nie żyje. Budynek został rozebrany. Telefony używane w czasie zdarzenia dawno nie istnieją. Rodzina przeczytała setki publikacji i stworzyła własną wersję.
Klient przynosi dokumenty i mówi:
Trzeba zacząć wszystko od początku.
To zwykle niemożliwe.
Nie można odtworzyć pierwotnego miejsca, odzyskać każdego nagrania ani przywrócić świadkom pamięci z dnia zdarzenia.
Można jednak rozpocząć ponowną, uporządkowaną analizę.
Jej celem nie powinno być udowodnienie teorii rodziny.
Trzeba ustalić:
co rzeczywiście sprawdzono, czego nie sprawdzono, jakie źródła nadal istnieją i czy pojawił się nowy istotny fakt lub dowód.
Nie czytaj akt od pierwszej do ostatniej strony bez planu
Takie podejście może zająć miesiące i nie ujawnić rzeczywistych problemów.
Najpierw trzeba stworzyć spis materiału.
Każdy dokument powinien zostać przypisany do jednej z grup: zdarzenie i miejsce, osoby, zeznania, opinie, materiały techniczne, czynności organów, decyzje procesowe i późniejsze informacje.
Następnie trzeba wskazać, które elementy są źródłami pierwotnymi, a które jedynie powtarzają wcześniejsze informacje.
Artykuł prasowy opisujący zeznanie świadka nie jest kolejnym niezależnym potwierdzeniem.
Jest wtórnym opisem tego samego źródła.
Zacznij od podstawy zakończenia sprawy
Rodzina może pamiętać jedynie:
Sprawę umorzono.
Trzeba dokładnie ustalić, z jakiego powodu, na jakim etapie, czy postępowanie dotyczyło konkretnej osoby, jakie dowody uznano za niewystarczające, które wersje odrzucono i jakie czynności przeprowadzono przed decyzją.
Inaczej analizuje się sprawę umorzoną z powodu niewykrycia sprawcy, a inaczej postępowanie zakończone wobec konkretnego podejrzanego.
Kodeks postępowania karnego przewiduje możliwość podjęcia na nowo umorzonego postępowania, a w określonych sytuacjach jego wznowienia wobec osoby, która wcześniej występowała jako podejrzany. W tym drugim przypadku znaczenie mają nowe istotne fakty lub dowody nieznane w poprzednim postępowaniu.
Detektyw nie podejmuje postępowania na nowo.
Może przygotować uporządkowany materiał do oceny przez pełnomocnika i prokuratora.
Trzy warstwy każdej dawnej informacji
W starych sprawach łatwo pomylić to, co świadek powiedział wtedy, z tym, co mówi dzisiaj.
Każda ważna informacja powinna zostać podzielona na trzy warstwy.
Warstwa pierwsza: relacja pierwotna
Co osoba powiedziała bezpośrednio po zdarzeniu
Warstwa druga: późniejsze uzupełnienia
Jak jej wersja zmieniała się w toku postępowania
Warstwa trzecia: obecne wspomnienie
Co twierdzi po wielu latach, po rozmowach, publikacjach i poznaniu materiału sprawy
Nie oznacza to, że późna relacja jest bezwartościowa.
Może zawierać szczegół, którego świadek wcześniej bał się ujawnić.
Trzeba jednak ustalić, czy jest to samodzielne wspomnienie, czy informacja zaczerpnięta z publicznej opowieści.
Oś czasu sprawy i oś czasu śledztwa
Należy przygotować dwie osobne chronologie.
Pierwsza dotyczy badanego zdarzenia.
Druga pokazuje, jak rozwijało się postępowanie.
W drugiej osi znajdują się daty przesłuchań, zabezpieczenie przedmiotów, powstanie opinii, publikacje medialne, ujawnienie podejrzanego, zmiany wersji, umorzenie i późniejsze sygnały.
Ta druga chronologia często ujawnia, że świadek podał określony szczegół dopiero po jego upublicznieniu.
Może również pokazać, że ważna osoba została przesłuchana dopiero po kilku miesiącach, gdy znała już główną teorię.
Materiał fizyczny
Jedno z pierwszych pytań powinno brzmieć:
Co nadal istnieje
Nie należy zakładać, że wszystkie przedmioty zostały zniszczone albo że znajdują się w takim samym stanie.
Trzeba ustalić, gdzie były przechowywane, czy można odtworzyć ich ciąg przekazywania, czy były badane, jakimi metodami, czy pobrano całe dostępne próbki, czy pozostawiono materiał do przyszłych badań i czy sposób przechowywania nie ogranicza obecnych możliwości.
Ocena tego, czy możliwe są nowe badania, należy do właściwego biegłego i organu.
Detektyw nie powinien samodzielnie zabierać ani przesyłać przedmiotów do prywatnego laboratorium bez uzgodnienia prawnego i procesowego.
Dawna opinia nie zawsze odpowiada dzisiejszemu pytaniu
Opinia mogła być prawidłowa, ale dotyczyć wąskiego zagadnienia.
Biegły mógł ocenić, czy ślad należy do konkretnego podejrzanego, ale nie oceniać, czy można go powiązać z inną osobą.
Albo zbadać jeden mechanizm powstania obrażeń, nie analizując wersji, która pojawiła się później.
Należy sprawdzić, jakie pytania postawiono, jaki materiał przekazano, jakie ograniczenia wskazał biegły i czy wnioski nie zostały później rozszerzone poza treść opinii.
Nie wolno odrzucać starej opinii tylko dlatego, że nie odpowiada oczekiwaniom rodziny.
Miejsce po latach
Współczesna wizyta może pomóc ustalić trwałe elementy: odległości, układ dróg, położenie budynków, kierunki i możliwość przejścia.
Nie może jednak odtworzyć zmian, które nastąpiły przez lata.
Trzeba zgromadzić materiały historyczne: fotografie, plany, dokumentację remontów, dawne nagrania, mapy i zeznania dotyczące ówczesnego stanu.
Dzisiejszy widok nie powinien być przedstawiany jako dokładna perspektywa dawnego świadka, jeżeli zmieniły się roślinność, oświetlenie, reklamy albo zabudowa.
Nowy świadek po latach
Osoba pojawia się po dwudziestu latach i mówi:
Wtedy bałem się zeznawać.
Nie należy jej od razu odrzucać.
Nie należy również uznać relacji za przełom wyłącznie dlatego, że jest nowa.
Trzeba ustalić, dlaczego zgłasza się właśnie teraz, komu wcześniej mówiła, czy zna publiczne szczegóły, gdzie znajdowała się w czasie zdarzenia, co rzeczywiście mogła widzieć, czy posiada niezależne potwierdzenie obecności i które szczegóły nie były wcześniej publikowane.
Rozmowa powinna rozpocząć się od swobodnej wypowiedzi.
Nie wolno opowiadać świadkowi całej wersji i pytać, czy ją potwierdza.
Publiczność może pomóc i zaszkodzić
Nagłośnienie sprawy może dotrzeć do osoby, która przez lata milczała.
Może też spowodować napływ fałszywych tropów, utrwalanie nieprawdziwych szczegółów, nękanie osób niewinnych, publiczne oskarżenie, uzgadnianie relacji i zniszczenie prywatności rodziny.
Policyjne zespoły zajmujące się niewyjaśnionymi sprawami wracają do dawnych materiałów, wykorzystują nowe informacje i ponawiają apele do osób posiadających wiedzę.
Prywatna publikacja powinna być uzgodniona z pełnomocnikiem i, w miarę możliwości, z organem.
Nie należy ujawniać szczegółów, które mogą służyć późniejszej ocenie wiarygodności świadka.
Szukaj brakującego pytania, nie wyłącznie nowego dowodu
Po latach może nie pojawić się nowy przedmiot ani nagranie.
Wartość może mieć odkrycie, że dwie fotografie wykonano w innej kolejności, świadek nie mógł widzieć wskazanego miejsca, numer telefonu przypisano niewłaściwej osobie, dokument dotyczył innego dnia, wątek zakończono na podstawie niepełnej informacji albo kilka pozornie niezależnych relacji pochodziło z jednego źródła.
Taki wynik nie zawsze wystarczy do wznowienia postępowania.
Może jednak wskazać konkretną czynność, której znaczenie oceni prawnik i prokurator.
Nie buduj alternatywnego aktu oskarżenia
Rodzina często przez lata wskazuje jedną osobę.
Każdy kolejny fakt zaczyna być interpretowany na jej niekorzyść.
Niezależna analiza musi sprawdzić również materiał przeczący tej teorii.
Jeżeli podejrzewana osoba posiada alibi, błędnie przypisano jej pojazd albo nie mogła znać kluczowej informacji, raport musi to zawierać.
Celem nie jest zastąpienie jednej jednostronnej wersji kolejną.
Co powinien zawierać materiał przekazywany po latach
Najbardziej użyteczny pakiet nie powinien być zbiorem wszystkich publikacji.
Powinien zawierać krótkie streszczenie sprawy, decyzję kończącą postępowanie, chronologię zdarzenia, chronologię śledztwa, wykaz źródeł, dokładne nowe ustalenie, informację, dlaczego nie było wcześniej znane, sposób jego potwierdzenia, znaczenie dla wcześniejszych wniosków i ograniczenia.
Najważniejsze jest wyjaśnienie:
Co jest rzeczywiście nowe
Inna interpretacja starego dokumentu może być wartościowa, ale nie powinna być przedstawiana jako nowy dowód bez wyjaśnienia.
Przykład modelowy: świadek, który pamiętał samochód
Sprawa dotyczyła niewyjaśnionego zabójstwa sprzed ponad dwudziestu lat.
Rodzina od lat podejrzewała byłego partnera pokrzywdzonej.
Nowy świadek zgłosił, że w noc zdarzenia widział przy jej domu samochód należący do tej osoby.
Analiza wykazała, że model i kolor pojazdu były publicznie opisywane w wielu artykułach.
Świadek nie potrafił wyjaśnić, czy pamiętał samochód od czasu zdarzenia, czy rozpoznał go później na podstawie publikacji.
Jednocześnie odnalazła się jego dawna notatka sporządzona kilka dni po zdarzeniu. Opisywała inny rodzaj nadwozia, ale zawierała charakterystyczny szczegół dotyczący uszkodzonego światła, który nie był publicznie znany.
W aktach znajdowała się krótka wzmianka o pojeździe z niesprawnym światłem, lecz nie połączono jej z relacją tego świadka, ponieważ jego nazwisko zapisano błędnie.
Uczciwy wniosek brzmiał:
Współczesna relacja świadka została częściowo zanieczyszczona wiedzą pochodzącą z mediów i nie może być oceniana bez dawnej notatki. Dokument sporządzony krótko po zdarzeniu zawiera jednak niepubliczny szczegół odpowiadający innemu materiałowi w aktach. Nowe znaczenie ma nie obecne kategoryczne rozpoznanie właściciela, lecz połączenie pierwotnej relacji z wcześniej pominiętą informacją o uszkodzeniu pojazdu.
Nie:
Po dwudziestu latach świadek rozpoznał samochód zabójcy.
Przykład ma charakter modelowy.
Komentarz Dawida Kuciela
Powrót do starej sprawy nie oznacza rozpoczęcia jej od zera.
Oznacza oddzielenie tego, co ustalono wtedy, od tego, co dopowiedziano przez lata. Sprawdzam źródła pierwotne, sposób powstawania wersji, stan materiału fizycznego i dokładne znaczenie każdej nowej informacji.
Najcenniejsze nie zawsze jest nowe nazwisko. Czasami jest nim jedno stare zdanie, które dopiero dzisiaj można prawidłowo połączyć z pozostałym materiałem.
Powiązane materiały
Jeżeli ten temat dotyczy Twojej sytuacji, zobacz również:
Artykuł porządkuje zagadnienie. Zakres działań zawsze powinien wynikać z celu, dostępnych informacji i realnej sytuacji klienta.