Materiał posiadający konkretne źródło.
Profilowanie kryminalne w Drugim Śledztwie
Profiler kryminalny.
Detektyw ustala fakty. Profiler próbuje zrozumieć człowieka stojącego za zdarzeniem.
Dlaczego sprawca wybrał właśnie tę ofiarę? Dlaczego działał w tym miejscu? Czy znał jej zwyczaje? Czy potrzebował zaufania? Które działania były konieczne do dokonania przestępstwa, a które wynikają już z zachowania, emocji albo relacji z ofiarą?
W DKDetektyw profiler kryminalny może być częścią zespołu analizującego niewyjaśnione zabójstwa, podejrzane śmierci, zaginięcia i cold case. Nie pracuje zamiast detektywa. Pracuje razem z nim.
Profilowanie nie daje nazwiska. Może jednak pomóc ustalić, jakiego człowieka powinniśmy szukać w materiale i jakie pytania powinniśmy mu zadać.
Profilowanie jest jedną z warstw analizy. Wnioski profilera zawsze wracają do materiału i dalszej weryfikacji detektywistycznej.
ANALIZA ZACHOWANIA
FAKTY → HIPOTEZY → WERYFIKACJA
PYTANIE CENTRALNE
CO TO ZACHOWANIE MÓWI O CZŁOWIEKU?
OFIARAwiktymologia
MIEJSCEkontrola / ryzyko
SPOSÓBmodus operandi
RELACJAsprawca–ofiara
MOTYWhipoteza
PO ZDARZENIUzachowanie
PROFIL NIE WYBIERA WINNEGO • PROFIL WYZNACZA KRYTERIA DO SPRAWDZENIA
FAKTYprofilowanie zaczyna się dopiero na uporządkowanym materiale.
ZACHOWANIEofiara, miejsce, relacja, sposób działania i działania po zdarzeniu.
HIPOTEZYwnioski profilera są jasno oddzielone od potwierdzonych ustaleń.
WERYFIKACJAdetektywi sprawdzają osoby, miejsca, relacje, alibi i OSINT.
Czym profilowanie nie jest
Profiler nie patrzy na zdjęcie i nie podaje nazwiska sprawcy.
Rzeczywiste profilowanie nie polega na intuicyjnym odgadywaniu wieku, zawodu, samochodu i adresu człowieka. Profiler pracuje na materiale: aktach, miejscu zdarzenia, informacjach o ofierze, sposobie działania, chronologii, relacjach, obrażeniach oraz zachowaniu przed zdarzeniem i po nim.
Na tej podstawie może formułować hipotezy dotyczące zachowania, motywacji, relacji z ofiarą albo cech sytuacyjnych, które następnie trzeba zweryfikować w rzeczywistym świecie.
Profilowanie nie daje nazwiska. Może wskazać, jakiego człowieka powinniśmy szukać w materiale i jakie pytania powinniśmy mu zadać.
Kolejność ma znaczenie
Najpierw fakty. Dopiero potem profil.
Profiler nie powinien budować analizy na niezweryfikowanym scenariuszu. Błędna godzina, błędne założenie o miejscu albo niepotwierdzona relacja świadka mogą sprawić, że nawet poprawna metoda będzie pracowała na złych danych wejściowych.
Istotna, ale wymagająca ostrożniejszej oceny.
Wniosek, którego nie należy przedstawiać jako faktu.
Pytanie przeznaczone do dalszej weryfikacji.
Detektywi najpierw porządkują materiał i oddzielają fakty potwierdzone, informacje prawdopodobne, zeznania, interpretacje oraz hipotezy.
Wiktymologia
Profiler bardzo często zaczyna od ofiary.
Wybór ofiary może być jednym z najważniejszych zachowań sprawcy. Dlatego analizujemy, kim była ofiara, jak wyglądało jej codzienne życie, z kim pozostawała w relacjach, gdzie bywała, jakie miała zwyczaje, kto znał jej harmonogram, czy istniały konflikty i co zmieniło się bezpośrednio przed zdarzeniem.
Rytm dnia, miejsca, zwyczaje i schematy zachowania.
Partnerzy, rodzina, znajomi, praca i dalsze otoczenie.
Kto znał plan dnia i potrafił przewidzieć zachowanie ofiary.
Relacje napięte, spory, zależności i możliwe źródła presji.
Co zmieniło się przed zdarzeniem i kto o tym wiedział.
Jak łatwo było dotrzeć do ofiary i jakiego rodzaju dostęp był potrzebny.
Wiktymologia nie służy ocenianiu ofiary. Służy zrozumieniu, dlaczego właśnie ona znalazła się w centrum danego zdarzenia.
Relacja sprawca–ofiara
Czy zachowanie wskazuje, że sprawca musiał znać ofiarę?
Sprawca może być obcy, znajomy, partner, były partner, osoba zawodowo związana z ofiarą albo człowiek z dalszego otoczenia. Nie zawsze da się to ustalić od razu. Zachowanie może jednak pozwolić tworzyć hipotezy.
CZY MUSIAŁ ZNAĆ PLAN DNIA?Jeżeli tak, krąg ludzi posiadających tę wiedzę można zweryfikować.
CZY OFIARA MUSIAŁA GO WPUŚCIĆ?Zaufanie może mieć znaczenie dla możliwej relacji.
CZY ZNAŁ MIEJSCE?Układ przestrzeni może wskazywać na wcześniejszą znajomość otoczenia.
CZY POTRZEBOWAŁ WIEDZY NIEDOSTĘPNEJ PRZYPADKOWEJ OSOBIE?Detektyw może później ustalić, kto rzeczywiście taką wiedzę posiadał.
Profiler wskazuje znaczenie elementu. Detektyw sprawdza, kto w rzeczywistym otoczeniu ofiary spełnia określone warunki.
Modus operandi
Co mówi sposób działania?
Modus operandi to sposób, w jaki sprawca realizuje przestępstwo. Jak dociera do ofiary? Jak uzyskuje kontrolę? Jak wybiera miejsce? Jak ogranicza ryzyko wykrycia? Jak opuszcza miejsce? Jak ukrywa swoje działania?
Czy potrzebował zaufania, pretekstu albo wcześniejszej relacji.
Co było konieczne, a co wynikało ze sposobu działania.
Prywatność, znajomość terenu, ryzyko i znaczenie miejsca.
Planowanie, zabezpieczenie drogi wyjścia i kontrola śladów.
Czy sposób działania wymagał wcześniejszego przygotowania.
Czy działania były funkcjonalne, czy wykraczały poza praktyczną konieczność.
Profiler nie interpretuje każdego szczegółu jako cechy osobowości. Interesuje go cały wzorzec działania.
Zachowanie niekonieczne
Co sprawca musiał zrobić, a co zrobił mimo że nie musiał?
Czasami sprawca wykonuje działanie, które nie ma oczywistej funkcji praktycznej: wybiera określony sposób, pozostawia przedmiot, zmienia położenie czegoś na miejscu albo robi coś więcej niż wymaga samo dokonanie czynu.
Działanie konieczne do osiągnięcia celu
Kontrola, wejście, opuszczenie miejsca, ograniczenie ryzyka albo inne praktyczne elementy.
Działanie wykraczające poza konieczność
Profiler sprawdza, czy można je wyjaśnić funkcjonalnie, czy potrzebna jest inna hipoteza dotycząca zachowania, emocji albo relacji.
Miejsce zdarzenia
Miejsce jest również miejscem zachowania człowieka.
Detektyw pyta: co tutaj fizycznie mogło się wydarzyć? Profiler dodaje: dlaczego sprawca działał właśnie w taki sposób?
Czy miejsce pozwalało kontrolować ofiarę lub przebieg zdarzenia.
Czy wybór przestrzeni ograniczał ryzyko pojawienia się świadków.
Czy sprawca musiał wcześniej znać teren lub układ miejsca.
Czy miejsce było związane z jej codziennym życiem lub relacjami.
Czy wybór miejsca zwiększał ryzyko i dlaczego sprawca mógł je podjąć.
Planowanie i motyw
Ile sprawca musiał wiedzieć przed zdarzeniem?
Długie przygotowanie czy reakcja sytuacyjna?
Niektóre przestępstwa są długo przygotowywane. Inne rozwijają się szybko. Część zawiera elementy jednego i drugiego. Analizujemy, co wskazuje na wcześniejsze przygotowanie, a co wygląda na reakcję na sytuację, której sprawca nie przewidział.
Nie zawsze ten najbardziej oczywisty
Pieniądze. Zazdrość. Zemsta. Kontrola. Konflikt. Ukrycie innego przestępstwa. Strach przed ujawnieniem informacji. Motyw może być prosty albo składać się z kilku warstw.
Profiler buduje hipotezę na podstawie całego kontekstu. Detektywi sprawdzają następnie, czy w rzeczywistym otoczeniu istnieje człowiek, którego sytuacja odpowiada takiej hipotezie.
Upozorowanie zdarzenia
Jaką historię miało opowiedzieć miejsce?
Samobójstwo. Wypadek. Utonięcie. Przypadkowy upadek. Zaginięcie. Jeżeli istnieje hipoteza, że ktoś próbował stworzyć pozorną wersję zdarzenia, profiler może analizować logikę takiego działania.
Co sprawca chciał osiągnąć przez zmianę obrazu zdarzenia.
Jaką wersję miało „opowiedzieć” miejsce.
Jakiego rodzaju wiedza była potrzebna do stworzenia wiarygodnego scenariusza.
Czy upozorowanie wymagałoby znajomości jej zwyczajów, problemów albo planów.
Możliwość upozorowania pozostaje hipotezą do sprawdzenia. Profilowanie nie przesądza, że do niego doszło.
Po zdarzeniu
Nie stereotypowa reakcja. Zachowanie związane z faktami.
Profiler może analizować działania podejmowane później przez osoby związane ze sprawą. Nie interesują nas stereotypowe oczekiwania dotyczące emocji. Znaczenie mogą mieć działania bezpośrednio związane z materiałem.
Profiler + detektyw
Dwa różne spojrzenia na ten sam materiał.
„To zachowanie może wskazywać na wcześniejszą relację z ofiarą.”
„Sprawdźmy wszystkie osoby posiadające taką relację.”
„Sprawca prawdopodobnie znał to miejsce.”
„Ustalmy, kto realnie miał z nim związek.”
HIPOTEZA→WERYFIKACJA→NOWY MATERIAŁ→PONOWNA ANALIZA
Profil u nas nie służy do „wyboru winnego”. Służy do tworzenia kryteriów dalszej weryfikacji. Zawsze wracamy do faktów.
Gdzie profilowanie ma znaczenie?
Nie tylko w niewyjaśnionym zabójstwie.
NIEWYJAŚNIONE ZABÓJSTWASPRAWY Z WIELOMA HIPOTEZAMI
Gdy znaczenie może mieć sposób działania, wybór ofiary, miejsce, motyw lub relacja sprawca–ofiara.
ŚMIERCI BUDZĄCE WĄTPLIWOŚCISzczególnie gdy rozważany jest udział osoby trzeciej albo możliwość upozorowania zdarzenia.
COLD CASEGdy po latach analizujemy zachowane informacje dotyczące zachowania sprawcy i ofiary.
ZAGINIĘCIAJeżeli istnieją podstawy do analizy zachowania osób z otoczenia albo możliwego przestępstwa.
Gdy potrzebne jest uporządkowanie możliwych kierunków zachowania i motywacji.
Czego profiler nie robi?
Profil ma pomagać analizować. Nie może zniekształcać sprawy.
Nie odgaduje nazwiska.
Nie stwierdza winy.
Nie zastępuje dowodów.
Nie uznaje człowieka za sprawcę dlatego, że „pasuje do profilu”.
Nie interpretuje każdego nietypowego zachowania jako oznaki przestępstwa.
Jego zadaniem jest pomóc lepiej zrozumieć zachowanie występujące w materiale i zamienić tę analizę na pytania możliwe do sprawdzenia.
Drugie Śledztwo
Jak wygląda profilowanie krok po kroku?
Porządkujemy fakty
Detektywi przygotowują materiał bez mieszania faktów z założeniami.
Analizujemy ofiarę
Wiktymologia, relacje, zwyczaje, ryzyko i ostatnie wydarzenia.
Analizujemy miejsce
Wybór przestrzeni, sposób działania i kontrolę.
Analizujemy zachowanie
Przed, podczas i po zdarzeniu.
Oceniamy możliwą relację
Czy sprawca mógł znać ofiarę i w jakim zakresie.
Budujemy hipotezy
Dotyczące motywu, zachowania i możliwych cech sytuacyjnych.
Detektywi weryfikują
Osoby, miejsca, relacje, alibi, OSINT i inne informacje.
Wracamy do analizy
Nowe ustalenia mogą potwierdzać, zmieniać lub eliminować wcześniejsze hipotezy.
Co otrzymujesz?
Profil jako warstwa Raportu Niezależnej Analizy Śledczej.
Jeżeli profiler uczestniczy w Drugim Śledztwie, jego analiza staje się jedną z warstw raportu. Wnioski są jasno oddzielone od faktów.
DKDETEKTYWPOUFNE • PROFILOWANIE
ANALIZA
BEHAWIORALNA
- Charakterystyka zachowania sprawcy
- Analiza wiktymologiczna
- Relacja sprawca–ofiara
- Modus operandi
- Kierunki motywacyjne
- Pytania do dalszej weryfikacji
Nie tworzymy fikcyjnego „portretu mordercy”. Tworzymy narzędzie analityczne dla dalszego śledztwa.
Zespół
Profiler nie zastępuje śledztwa. Pomaga wyznaczyć kierunki, które śledztwo może sprawdzić.
Profiler kryminalny pracuje jako część zespołu prowadzącego Drugie Śledztwo. Materiał jest łączony z pracą detektywa prowadzącego, analityków, OSINT, czynnościami terenowymi oraz specjalistami odpowiednich dziedzin.
Porządkuje fakty, ustala kierunek i koordynuje czynności.
Analizuje zachowanie i buduje hipotezy możliwe do sprawdzenia.
Sprawdza relacje, osoby, miejsca i informacje w dostępnych źródłach.
Włączani wtedy, gdy materiał wymaga wiedzy specjalistycznej.
FAQ — profiler kryminalny
Najważniejsze pytania o profilowanie
Kim jest profiler kryminalny?+
To specjalista analizujący zachowanie związane z przestępstwem lub innym zdarzeniem, aby tworzyć hipotezy dotyczące sprawcy, ofiary, motywacji, relacji i sposobu działania.
Czy profiler może wskazać zabójcę?+
Nie na podstawie samego profilowania. Może pomóc zawęzić kierunki i wskazać informacje wymagające dalszej weryfikacji.
Czy profil psychologiczny jest dowodem?+
Profilowanie ma przede wszystkim charakter analityczny i wspierający. Najważniejsze hipotezy muszą być konfrontowane z materiałem.
Czy profiler analizuje ofiarę?+
Tak. Analiza ofiary, jej relacji i funkcjonowania może być jednym z podstawowych elementów profilowania.
Czy profiler analizuje miejsce zbrodni?+
Tak, jeżeli zachowanie widoczne w miejscu może mieć znaczenie dla budowania hipotez dotyczących sprawcy.
Czy profiler może oceniać upozorowanie samobójstwa lub wypadku?+
Może analizować zachowanie związane z potencjalnym upozorowaniem, ale sam profil nie przesądza, że do niego doszło.
Czy profiler pracuje sam?+
W naszym modelu nie. Największą wartość daje współpraca profilera z detektywami, analitykami i właściwymi ekspertami.
W jakich sprawach udział profilera ma największy sens?+
Przede wszystkim w niewyjaśnionych zabójstwach, cold case, podejrzanych śmierciach i innych sprawach, w których zachowanie sprawcy lub relacja z ofiarą może mieć znaczenie dla dalszych kierunków analizy.
Wstępna kwalifikacja
Zgłoś sprawę wymagającą analizy profilera.
Profil nie rozwiązuje sprawy.
Może jednak wskazać pytanie, którego wcześniej nikt nie zadał.
Detektyw ustala, co wydarzyło się naprawdę. Profiler pomaga zrozumieć, dlaczego człowiek mógł zachować się właśnie w taki sposób.
A kiedy obie analizy zaczynają prowadzić w tym samym kierunku, pojawia się konkret, który można sprawdzić.
Zgłoś sprawę wymagającą analizy profilera