Jak wykrywać aktywa formalnie zarejestrowane na inne osoby?

Dłużnik formalnie nie posiada samochodu.

Każdego dnia korzysta jednak z tego samego pojazdu, przechowuje go pod swoim domem, zleca naprawy i przedstawia go wobec otoczenia jako własny.

Samochód należy do spółki prowadzonej przez członka rodziny.

Nieruchomość, w której mieszka, została wcześniej przekazana siostrze.

Dłużnik nadal decyduje o remontach, opłaca część kosztów, wynajmuje pomieszczenia i prowadzi rozmowy z najemcami.

Działalność gospodarczą zarejestrowano natomiast na partnerkę.

To dłużnik spotyka się z klientami, ustala ceny i nadzoruje pracowników.

Taki obraz może wskazywać na próbę oddzielenia formalnej własności od faktycznej kontroli.

Może również posiadać legalne wyjaśnienie.

Samochód służbowy może być udostępniony pracownikowi. Partner może pozwolić na korzystanie ze swojego domu. Członkowie rodziny mogą wspólnie prowadzić przedsiębiorstwo.

Dlatego poszukiwanie aktywów zarejestrowanych na inne osoby nie może opierać się na założeniu, że każdy składnik używany przez dłużnika został ukryty.

Trzeba osobno zbadać własność, korzystanie, finansowanie, kontrolę i pobieranie korzyści.

Formalna własność i faktyczne władztwo nie są tym samym

Dla każdego aktywa można wyróżnić kilka odrębnych elementów.

Tytuł prawny

Kto figuruje jako właściciel, wspólnik, najemca, leasingobiorca albo uprawniony

Posiadanie i korzystanie

Kto na co dzień używa rzeczy lub lokalu

Finansowanie

Kto zapłacił za nabycie, raty, remonty, podatki, ubezpieczenie, paliwo i utrzymanie

Zarządzanie

Kto podejmuje decyzje dotyczące sposobu korzystania

Pobieranie korzyści

Kto otrzymuje czynsz, przychód, dywidendę albo inne pożytki

Możliwość rozporządzania

Kto negocjuje sprzedaż, wynajem, zmianę przeznaczenia albo przekazanie rzeczy

Detektyw może dokumentować pięć ostatnich elementów.

Nie powinien samodzielnie przesądzać pierwszego wbrew dokumentom.

Jeżeli właścicielem nieruchomości jest osoba trzecia, raport nie może po prostu nazwać jej majątkiem dłużnika.

Może jednak wykazać, że dłużnik zachował bardzo szeroką faktyczną kontrolę.

Samo pokrewieństwo nie jest dowodem

Aktywo należące do małżonka, rodzica, dziecka albo rodzeństwa może budzić podejrzenie.

Pokrewieństwo nie dowodzi jednak, że formalny właściciel jest osobą podstawioną.

Trzeba ustalić:

· kiedy nabył aktywo;

· z jakiego źródła;

· czy posiadał ekonomiczną możliwość zakupu;

· czy rzeczywiście nim zarządza;

· czy sam z niego korzysta;

· czy ponosi koszty;

· czy pobiera korzyści;

· jaka była sytuacja przed nabyciem;

· jaka jest relacja z dłużnikiem;

· czy transfer nastąpił przed czy po powstaniu problemu.

Znaczenie ma cały układ.

Pojedyncza okoliczność rzadko wystarcza.

Najważniejsze jest porównanie stanu przed i po zmianie własności

Jeżeli aktywo wcześniej należało do dłużnika, należy sprawdzić, co zmieniło się po przeniesieniu.

Czy dłużnik przestał z niego korzystać

Czy przekazał klucze

Czy nowy właściciel przejął koszty

Czy zaczął samodzielnie podejmować decyzje

Czy pobiera przychody

Czy zmieniło się miejsce przechowywania

Jeżeli po formalnym transferze praktycznie nic się nie zmieniło, okoliczność może wymagać pogłębionej analizy.

Nie przesądza jeszcze, że czynność była pozorna albo dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Pokazuje jednak, że dokument własności nie wyjaśnia pełnego obrazu.

Kontekst prawny powinien ocenić pełnomocnik

Kodeks cywilny przewiduje ochronę wierzyciela w razie czynności dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli. Przepisy art. 527 i następnych odnoszą się między innymi do sytuacji, w której wskutek czynności dłużnika osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, a dłużnik stał się niewypłacalny albo niewypłacalny w wyższym stopniu. Kodeks zawiera także szczególne regulacje dotyczące osób pozostających z dłużnikiem w bliskim stosunku i czynności nieodpłatnych.

Detektyw nie powinien stwierdzać w raporcie, że spełniono przesłanki skargi pauliańskiej.

Może natomiast udokumentować fakty potrzebne kancelarii do takiej analizy:

· datę transferu;

· strony czynności;

· relację pomiędzy nimi;

· dalsze korzystanie;

· źródło finansowania;

· zachowanie formalnego właściciela;

· korzyści;

· zmianę sytuacji dłużnika;

· moment powstania wierzytelności;

· dalsze rozporządzenia.

Ocena prawna wymaga zestawienia raportu z dokumentami, terminami i całym stanem sprawy.

Trzeba zbadać sytuację formalnego właściciela

Jeżeli nieruchomość albo firma należą do osoby bliskiej, należy ustalić, czy ta osoba rzeczywiście mogła je nabyć i prowadzić.

Znaczenie mogą mieć:

· wcześniejsze zatrudnienie;

· dochody;

· działalność;

· doświadczenie branżowe;

· inne aktywa;

· źródło finansowania;

· kredyt;

· spadek;

· darowizna;

· sprzedaż wcześniejszego majątku;

· rzeczywiste zaangażowanie.

Brak wcześniejszego doświadczenia nie dowodzi, że właściciel jest fikcyjny.

Człowiek może rozpocząć nową działalność z pomocą rodziny.

Jeżeli jednak osoba formalnie prowadząca firmę nie spotyka klientów, nie podejmuje decyzji i nie zna podstawowych aspektów biznesu, a wszystkie działania wykonuje dłużnik, obraz wymaga dokładnego opisania.

Samochody i inne ruchomości

W przypadku pojazdu warto ustalić:

· kto korzysta z niego na co dzień;

· gdzie jest przechowywany;

· kto posiada klucze;

· kto organizuje serwis;

· kto opłaca paliwo;

· kto podejmuje decyzje;

· czy formalny właściciel również go używa;

· czy pojazd jest leasingowany;

· czy stanowi narzędzie pracy;

· od kiedy dłużnik nim dysponuje.

Regularne korzystanie może wskazywać na korzyść majątkową lub związek z podmiotem.

Nie potwierdza jednak własności.

Ta sama zasada dotyczy maszyn, jachtów, sprzętu budowlanego, urządzeń i wyposażenia.

Nieruchomości wymagają rozdzielenia kilku ról

W odniesieniu do domu, mieszkania albo hali należy ustalić:

· formalnego właściciela;

· mieszkańca lub użytkownika;

· osobę opłacającą koszty;

· osobę zarządzającą;

· osobę pobierającą czynsz;

· osobę finansującą remonty;

· osobę negocjującą umowy;

· sposób wykorzystania;

· datę nabycia;

· wcześniejszego właściciela.

System Elektronicznych Ksiąg Wieczystych pozwala przeglądać księgę po podaniu jej numeru, ale samo ustalenie wpisanego właściciela nie odpowiada na pytanie, kto rzeczywiście kontroluje sposób korzystania z nieruchomości.

Detektyw nie powinien wchodzić do prywatnego lokalu, przełamywać zabezpieczeń ani podszywać się pod urzędnika lub zainteresowanego nabywcę w sposób naruszający prawo.

Może dokumentować legalnie obserwowalne zachowania i korzystać z materiałów przekazanych przez klienta.

Spółka zarejestrowana na osobę trzecią

Najbardziej złożone sytuacje dotyczą przedsiębiorstw.

Formalnym wspólnikiem i członkiem zarządu jest osoba bliska.

Dłużnik nie występuje w rejestrze.

Może jednak:

· negocjować najważniejsze kontrakty;

· rekrutować pracowników;

· kierować zespołem;

· zarządzać rachunkami na podstawie pełnomocnictwa;

· dysponować kartą firmową;

· prowadzić komunikację;

· korzystać z gabinetu;

· podejmować decyzje o inwestycjach;

· pobierać korzyści;

· przedstawiać się jako właściciel.

KRS i CRBR dostarczają danych o formalnej strukturze podmiotów i zgłoszonych beneficjentach rzeczywistych, ale powinny być zestawiane z dokumentami oraz rzeczywistym sposobem funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Brak osoby w rejestrze nie oznacza automatycznie ukrytej własności.

Rzeczywista rola może wynikać z zatrudnienia, pełnomocnictwa, doradztwa albo współpracy.

Dlatego raport powinien koncentrować się na zachowaniach, a nie na etykietach.

Domeny, marki i prawa niematerialne

Aktywo może nie mieć fizycznej postaci.

Wartość może znajdować się w:

· domenie;

· marce;

· znaku;

· licencji;

· bazie klientów;

· oprogramowaniu;

· prawach autorskich;

· kanale sprzedaży;

· koncie internetowym;

· know-how;

· numerze telefonu rozpoznawalnym przez klientów.

Dłużnik może przenieść domenę albo markę na inną osobę, nadal korzystając z niej w prowadzonej działalności.

Należy ustalić:

· kto formalnie figuruje jako uprawniony;

· kto finansuje utrzymanie;

· kto podejmuje decyzje;

· kto publikuje treści;

· kto korzysta z przychodów;

· czy aktywo było wcześniej związane z dłużnikiem;

· kiedy nastąpiła zmiana.

Ocena własności praw niematerialnych może wymagać analizy dokumentów i specjalistycznej wiedzy prawnej.

Finansowanie jest często najważniejszym elementem

Dłużnik może twierdzić, że mieszkanie i samochód należą do partnera.

Kluczowe pytania brzmią:

Kto zapłacił za nabycie

Kto spłaca raty

Kto finansuje ubezpieczenie i utrzymanie

Czy środki pochodziły z działalności dłużnika

Czy formalny właściciel posiadał własne źródło finansowania

Nie zawsze uda się uzyskać bezpośrednie dokumenty płatnicze.

Można jednak ujawnić okoliczności pośrednie:

· dłużnik organizuje finansowanie;

· prowadzi rozmowy ze sprzedawcą;

· opłaca remont;

· odbiera dokumenty;

· zleca naprawy;

· negocjuje sprzedaż;

· ponosi bieżące koszty.

Każdy taki fakt powinien być opisany osobno.

Pobieranie korzyści może ujawnić faktyczną kontrolę

Nieruchomość należy formalnie do osoby bliskiej, ale czynsz trafia do dłużnika.

Firma należy do partnera, ale dłużnik dysponuje wpływami i finansuje z nich własne wydatki.

Maszyna jest własnością spółki, ale jej wynajem organizuje i rozlicza dłużnik.

Korzyść może przyjmować formę:

· gotówki;

· przelewu;

· pokrycia wydatków;

· bezpłatnego korzystania;

· opłacania zobowiązań;

· finansowania podróży;

· zakupu rzeczy;

· zatrudniania członków rodziny;

· pobierania czynszu.

Nie każda korzyść dowodzi własności.

Może jednak wskazywać na rzeczywiste ekonomiczne znaczenie aktywa dla dłużnika.

Formalny właściciel może rzeczywiście pełnić aktywną rolę

Rzetelna analiza musi uwzględniać również informacje przeczące podejrzeniu.

Może się okazać, że osoba trzecia:

· samodzielnie finansowała zakup;

· aktywnie zarządza aktywem;

· podejmuje decyzje;

· ponosi koszty;

· korzysta z rzeczy częściej niż dłużnik;

· prowadzi firmę od wielu lat;

· posiada doświadczenie i klientów;

· wypłaca dłużnikowi zwykłe wynagrodzenie;

· udostępnia samochód na zasadach obowiązujących innych pracowników.

Takie fakty powinny trafić do raportu.

Celem nie jest udowodnienie z góry założonego ukrywania majątku.

Obserwacja powinna dokumentować powtarzalność

Jednorazowa obecność dłużnika w domu należącym do siostry nie potwierdza faktycznej kontroli.

Jednorazowe prowadzenie samochodu spółki nie potwierdza wyłącznego korzystania.

Znaczenie może mieć dopiero schemat:

· codzienne używanie;

· przechowywanie pod własnym adresem;

· podejmowanie decyzji;

· organizowanie napraw;

· pobieranie korzyści;

· wyłączność;

· brak aktywności formalnego właściciela;

· kontynuacja przez dłuższy czas.

Czynności terenowe powinny być ukierunkowane na konkretną hipotezę.

Nie powinny przekształcać się w nieograniczoną obserwację całego życia osoby trzeciej.

Trzeba chronić osoby trzecie przed nieuzasadnionymi oskarżeniami

Formalny właściciel może zostać niesłusznie uznany za osobę uczestniczącą w ukrywaniu majątku.

Raport nie powinien używać określeń:

„słup”,

„podstawiona osoba”,

„fikcyjny właściciel”

bez bardzo mocnego i właściwie ocenionego materiału.

Znacznie lepiej opisać:

· brak widocznej aktywności właściciela;

· rzeczywistą aktywność dłużnika;

· sposób finansowania;

· podejmowanie decyzji;

· pobieranie korzyści;

· chronologię.

Kancelaria samodzielnie oceni, czy istnieją podstawy do formułowania dalej idących twierdzeń.

Modelowy przypadek

Dłużnik nie posiadał formalnie nieruchomości ani działalności.

Mieszkał w domu należącym do siostry. Prowadził samochód należący do spółki partnerki i wykonywał usługi pod marką zarejestrowaną na tę spółkę.

Początkowe podejrzenie klienta zakładało, że całość majątku została fikcyjnie przepisana.

Analiza wykazała bardziej złożony obraz.

Siostra rzeczywiście sfinansowała zakup domu częściowo z własnego kredytu. Dłużnik jednak wcześniej posiadał grunt, na którym powstał budynek, finansował część prac i samodzielnie zarządzał wynajmem jednego z pomieszczeń.

Spółka partnerki prowadziła realną działalność i zatrudniała pracowników.

Jednocześnie to dłużnik pozyskiwał najważniejszych klientów, ustalał ceny, prowadził zespół i korzystał z firmowych środków do pokrywania części prywatnych wydatków.

Raport nie stwierdzał, że dom i cały majątek spółki należą do dłużnika.

Wskazywał jednak:

jego wkład, zakres kontroli, sposób pobierania korzyści, rolę formalnych właścicieli oraz elementy wymagające dalszej analizy dokumentów.

Dzięki temu kancelaria mogła oddzielić faktyczne powiązania od zbyt szerokiego założenia klienta.

Jak powinien wyglądać raport

Dla każdego aktywa raport powinien zawierać:

1. Opis składnika.

2. Formalnego właściciela.

3. Datę nabycia lub transferu.

4. Poprzedniego właściciela.

5. Źródło informacji.

6. Osobę korzystającą.

7. Sposób i częstotliwość korzystania.

8. Źródło finansowania.

9. Osobę ponoszącą koszty.

10. Osobę podejmującą decyzje.

11. Osobę pobierającą korzyści.

12. Rolę formalnego właściciela.

13. Związek z dłużnikiem.

14. Ustalenia terenowe.

15. Fakty potwierdzone.

16. Hipotezy.

17. Informacje przeczące podejrzeniu.

18. Ograniczenia.

Najważniejsze jest zachowanie spójnego języka.

Własność musi pozostać własnością. Korzystanie korzystaniem. Kontrola kontrolą.

Komentarz Dawida Kuciela

Majątek może zostać przepisany.

Sposób korzystania często pozostaje taki sam.

Patrzę więc nie tylko na dokument, ale na codzienne decyzje.

Kto posiada klucze Kto opłaca koszty Kto zleca remont Kto negocjuje z najemcą Kto używa samochodu Kto pobiera pieniądze

Nie mogę jednak powiedzieć, że rzecz należy do dłużnika tylko dlatego, że codziennie z niej korzysta.

To byłby zbyt daleki wniosek.

Moją rolą jest pokazanie różnicy pomiędzy formalnym właścicielem a rzeczywistym użytkownikiem i osobą kontrolującą aktywo.

Dopiero prawnik ocenia, jakie skutki mogą wynikać z tego układu.

Podsumowanie

Wykrywanie aktywów formalnie zarejestrowanych na inne osoby wymaga oddzielenia tytułu prawnego od korzystania, finansowania, zarządzania, pobierania korzyści i możliwości rozporządzania.

Samo pokrewieństwo albo regularne korzystanie nie dowodzą ukrywania majątku.

Znaczenie ma łączna analiza:

kiedy aktywo zostało nabyte lub przeniesione, kto za nie płacił, kto podejmuje decyzje, jak zachowuje się formalny właściciel i czy sytuacja faktyczna zmieniła się po transferze.

Detektyw powinien dokumentować fakty, także te przeczące podejrzeniom klienta.

Nie przesądza własności ani skutków prawnych czynności.

Tworzy materiał pozwalający kancelarii ocenić, czy formalna struktura odpowiada rzeczywistemu sposobowi korzystania i kontroli.

Powiązane materiały

Jeżeli ten temat dotyczy Twojej sytuacji, zobacz również:

• Bezpieczeństwo biznesu i analiza informacji
• Jak zabezpieczyć telefon przed kradzieżą danych
• Ukryte rejestratory dźwięku – gdzie mogą zostać zamontowane i jak są wykrywane