Jak wygląda analiza wstępna sprawy rodzinnej przed rozpoczęciem działań?

Analiza wstępna sprawy rodzinnej to etap, podczas którego informacje przekazane przez klienta zostają zamienione w konkretny problem do rozwiązania, zestaw hipotez, możliwe źródła informacji oraz plan legalnych działań. Jej wynikiem nie jest jeszcze raport z obserwacji. Wynikiem jest decyzja: działać, zmienić zakres, poczekać na właściwy termin albo zrezygnować.

Nie każda sprawa wymaga natychmiastowego wysłania zespołu w teren.

Czasem najważniejszym ustaleniem podczas analizy jest właśnie to, że rozpoczęcie obserwacji w danym momencie nie ma sensu.

Punkt wyjścia: klient przedstawia historię, a detektyw szuka problemu

Klient zazwyczaj opowiada sprawę chronologicznie i emocjonalnie:

Od kilku miesięcy zachowuje się inaczej. Często wyjeżdża, wraca późno, zmienił hasło do telefonu, a ostatnio ktoś powiedział mi, że widział go w Warszawie.

W tej historii znajdują się różne rodzaje informacji:

• zachowania rzeczywiście zaobserwowane;
• informacje pochodzące od innych osób;
• interpretacje;
• przypuszczenia;
• elementy niemające znaczenia dla celu sprawy.

Zadaniem analizy jest rozdzielenie ich.

Pierwsze pytanie nie brzmi:

Jak długo go obserwować

Brzmi:

Jaki brak informacji uniemożliwia klientowi podjęcie decyzji

Etap 1: rozbicie historii na fakty, źródła i hipotezy

Każdy istotny element przyporządkowujemy do jednej z trzech grup.

Fakt możliwy do wykazania

Przykład:

W cztery kolejne czwartki partner wyjechał z Krakowa między 16:00 a 17:00 i wrócił następnego dnia rano.

Dostępne mogą być wiadomości, kalendarz, potwierdzenia wyjazdu albo bezpośrednia wiedza klienta.

Informacja ze źródła

Przykład:

Wspólny znajomy powiedział, że widział go w restauracji z kobietą.

W tym przypadku znaczenie ma:

• kto przekazał informację;
• kiedy miało dojść do zdarzenia;
• czy źródło widziało je osobiście;
• czy może pozostawać w konflikcie z którąś ze stron;
• jak dokładnie rozpoznało osobę.

Hipoteza

Przykład:

Partner prowadzi drugi związek w Warszawie.

Hipoteza może być uzasadniona, ale przed realizacją nie należy przedstawiać jej jako faktu.

Analiza wstępna ma określić, jakie zachowania mogłyby:

• potwierdzić hipotezę;
• podważyć ją;
• pozostawić sprawę nierozstrzygniętą.

To chroni realizację przed szukaniem wyłącznie informacji pasujących do wersji klienta.

Etap 2: zbudowanie pytania operacyjnego

Historia klienta musi zostać zamieniona w pytanie, na które można odpowiedzieć na podstawie legalnie uzyskanych informacji.

Pytanie zbyt ogólne

Czy mój mąż ma drugie życie

Pytanie operacyjne

Gdzie przebywa podczas powtarzających się czwartkowych wyjazdów, z kim się spotyka i czy regularnie nocuje pod tym samym adresem

Pytanie zbyt szerokie

Co robi była partnerka i z kim się spotyka

Pytanie operacyjne

Kto faktycznie opiekuje się dzieckiem podczas trzech najbliższych weekendów kontaktowych

Dobre pytanie operacyjne powinno spełniać pięć warunków:

1. dotyczyć konkretnego faktu;
2. posiadać ramy czasowe;
3. dawać możliwość wskazania legalnej metody;
4. być związane z sytuacją klienta;
5. prowadzić do użytecznego wyniku.

Etap 3: mapa informacji, które już posiadamy

Przed planowaniem działań tworzymy mapę danych wejściowych.

Dane identyfikacyjne

• aktualne zdjęcie;
• wiek;
• adres;
• używane pojazdy;
• miejsce pracy;
• znane profile;
• osoby związane ze sprawą.

Dane czasowe

• harmonogram pracy;
• terminy kontaktów z dzieckiem;
• daty wyjazdów;
• powtarzające się dni;
• planowane wydarzenia;
• okresy, w których dochodziło do interesujących zachowań.

Dane przestrzenne

• miejsce rozpoczęcia dnia;
• adres firmy;
• miejsca odbierania dziecka;
• potencjalne adresy pobytu;
• trasy;
• lokalizacje wcześniejszych zdarzeń.

Materiały

• dokumenty;
• korespondencja;
• fotografie;
• decyzje i postanowienia;
• informacje od pełnomocnika;
• dotychczasowe ustalenia;
• materiały z wcześniejszej realizacji.

Przedsiębiorca detektywistyczny może żądać od klienta dokumentów potrzebnych do oceny, czy zawarcie i wykonanie umowy będzie zgodne z prawem, zasadami etyki i obowiązkiem rzetelności.

Etap 4: test legalności i proporcjonalności

Następnie odrzucamy oczekiwania, których nie wolno albo nie należy realizować.

Ustawa wymaga, aby detektyw:

• działał z poszanowaniem praw i wolności człowieka;
• nie korzystał ze środków oraz metod operacyjno-rozpoznawczych zastrzeżonych dla organów;
• odmówił czynności nielegalnej lub nieetycznej;
• weryfikował prawdziwość uzyskiwanych informacji.

Analiza odpowiada więc na pytania:

• Czy klient jest realnie związany ze sprawą
• Czy cel można opisać w pisemnej umowie
• Czy informacja ma znaczenie dla tego celu
• Czy istnieje legalny sposób jej uzyskania
• Czy zakres nie jest szerszy, niż wymaga problem
• Czy w sprawie występuje dziecko
• Czy istnieje ryzyko wykorzystania materiału do bezprawnej presji
• Czy klient oczekuje dostępu do chronionej komunikacji
• Czy sprawa może być związana z trwającym postępowaniem karnym

Jeżeli umowa może wiązać się ze sprawą, w której prowadzone jest postępowanie karne, przedsiębiorca ma określony w ustawie obowiązek powiadomienia właściwego organu o jej zawarciu.

Etap 5: określenie źródeł i metod

Dopiero teraz wybieramy sposób działania.

W zależności od problemu może to być:

• analiza przekazanych dokumentów;
• analiza otwartych źródeł;
• weryfikacja powiązań;
• aktualizacja danych;
• obserwacja w konkretnym terminie;
• ustalenie faktycznego miejsca pobytu;
• rozmowy z osobami mogącymi posiadać informacje;
• połączenie analizy i działań terenowych.

Nie zawsze obserwacja jest pierwszym krokiem.

Przykład:

Klient chce potwierdzić, że były partner prowadzi firmę formalnie zarejestrowaną na siostrę.

Natychmiastowa obserwacja przez kilka dni może być nieefektywna. Najpierw należy sprawdzić:

• strukturę powiązań;
• historię podmiotu;
• publiczną aktywność;
• adresy;
• pojazdy;
• osoby reprezentujące firmę;
• terminy, w których faktyczna obecność partnera jest najbardziej prawdopodobna.

Dopiero ta analiza pozwala wybrać wartościowy moment działań terenowych.

Etap 6: prognoza scenariuszy

Profesjonalny plan powinien przewidywać więcej niż jeden możliwy wynik.

Scenariusz A: hipoteza zostaje potwierdzona

Ustalenia pokazują powtarzalne zachowanie zgodne z podejrzeniem klienta.

Plan określa wtedy:

• kiedy materiał jest wystarczający;
• czy potrzebna jest dalsza powtarzalność;
• w jakiej formie przygotować dokumentację;
• czy należy konsultować zakres z pełnomocnikiem.

Scenariusz B: hipoteza nie zostaje potwierdzona

W prawidłowo wybranych terminach nie dochodzi do spodziewanego zachowania.

Nie oznacza to automatycznie, że podejrzenie jest fałszywe. Należy ocenić:

• czy terminy rzeczywiście były reprezentatywne;
• czy osoba zmieniła schemat;
• czy dane początkowe były prawidłowe;
• czy dalsze działania są ekonomicznie uzasadnione.

Scenariusz C: pojawia się inne wyjaśnienie

Przykład:

Klient podejrzewa zdradę podczas regularnych wyjazdów. Obserwacja pokazuje, że partner nie spotyka się z inną osobą, lecz uczestniczy w działalności gospodarczej, o której nie informował rodziny.

Detektyw nie powinien ignorować ustalenia dlatego, że nie pasuje do pierwotnej hipotezy. Powinien je opisać bez nadawania mu nieuprawnionego znaczenia.

Scenariusz D: realizacja nie daje podstaw do wniosku

Czasem materiał pozostaje niejednoznaczny. Rzetelny raport powinien jasno to wskazać.

Nie wolno zamieniać braku ustaleń w sugestię:

Niczego nie potwierdzono, ale podejrzenie nadal wydaje się prawdopodobne.

Jeżeli nie ma podstaw, trzeba napisać, że materiał nie pozwala na jednoznaczny wniosek.

Etap 7: ocena kosztu uzyskania odpowiedzi

Analiza wstępna powinna określić nie tylko to, co można zrobić, lecz także czy koszt jest proporcjonalny do znaczenia informacji.

Ocenie podlegają między innymi:

• liczba potrzebnych terminów;
• długość okien obserwacyjnych;
• liczba miejsc;
• mobilność osoby;
• konieczność użycia kilku zespołów;
• ryzyko utraty kontaktu;
• odległość;
• potrzeba noclegu;
• zakres analizy;
• oczekiwana forma raportu.

Nie istnieje rozsądny plan pod tytułem:

Obserwujemy tak długo, aż coś znajdziemy.

Powinny istnieć:

• limit czasowy;
• limit budżetowy;
• kryterium przerwania;
• warunki rozszerzenia;
• ustalone punkty decyzyjne.

Etap 8: rekomendacja

Wynik analizy wstępnej powinien prowadzić do jednej z czterech rekomendacji.

Działać teraz

Stosujemy ją, gdy:

• znamy właściwy termin;
• dane są aktualne;
• cel jest legalny i konkretny;
• wynik może mieć realne znaczenie.

Najpierw uzupełnić informacje

Stosujemy ją, gdy brakuje:

• aktualnego zdjęcia;
• miejsca rozpoczęcia;
• danych pojazdu;
• terminów;
• dokumentu;
• informacji o wcześniejszej dekonspiracji.

Poczekać na właściwy moment

Stosujemy ją, gdy aktualny termin ma małe znaczenie, ale wiadomo, kiedy może dojść do zdarzenia istotnego dla sprawy.

Nie rozpoczynać działań

Stosujemy ją, gdy:

• cel jest nielegalny lub nieetyczny;
• oczekiwanego faktu nie da się ustalić legalnymi metodami;
• potencjalny wynik niczego nie zmieni;
• koszt jest rażąco nieproporcjonalny;
• sprawa opiera się wyłącznie na chęci kontroli;
• klient z góry odrzuca wynik niezgodny ze swoją wersją.

Autorska karta analizy DKDetektyw

Przed rozpoczęciem działań sprawa powinna zostać opisana w siedmiu zdaniach:

1. Klient chce ustalić…
2. Informacja jest mu potrzebna, ponieważ…
3. Obecnie potwierdzone są następujące fakty…
4. Nadal niepotwierdzone pozostają…
5. Najlepszym źródłem odpowiedzi może być…
6. Największe ryzyko realizacji stanowi…
7. Działania kończymy, gdy…

Jeżeli nie potrafimy uzupełnić tych zdań, sprawa prawdopodobnie nie jest jeszcze gotowa do rozpoczęcia.

Modelowy przebieg analizy

Klientka uważa, że były małżonek ukrywa dochody.

Pierwotna wersja

Oficjalnie nie pracuje, ale wiem, że ma pieniądze. Trzeba obserwować go przez miesiąc.

Fakty

• posiada zawieszoną działalność;
• regularnie korzysta z samochodu należącego do spółki brata;
• dwa razy widziano go przy magazynie;
• sprawa alimentacyjna już trwa.

Braki

• nie znamy dni dostaw;
• nie wiadomo, czy wykonuje pracę, czy tylko odwiedza brata;
• posiadane zdjęcie ma ponad dwa lata;
• klientka konfrontowała go już z podejrzeniem.

Plan po analizie

1. aktualizacja informacji o firmie i powiązaniach;
2. ustalenie dni największej aktywności magazynu;
3. jeden termin rozpoznawczy;
4. decyzja, czy potrzebna jest dalsza obserwacja;
5. raport opisujący faktyczną aktywność, bez szacowania dochodu.

Dzięki analizie miesięczna obserwacja została zastąpiona etapowym planem odpowiadającym na konkretną lukę informacyjną.

Przykład ma charakter modelowy.

Komentarz Dawida Kuciela

Analiza wstępna jest momentem, w którym najczęściej oszczędzam klientowi pieniądze. Nie dlatego, że rezygnujemy z każdej trudnej sprawy. Dlatego, że odrzucamy przypadkowe godziny, błędne założenia i działania, które nie odpowiadają na żadne ważne pytanie.

Klient płaci nie tylko za to, żeby detektyw działał. Płaci również za to, żeby wiedział, kiedy działania nie mają sensu.

Im bardziej emocjonalna jest sprawa, tym bardziej chłodny powinien być etap jej planowania.

Co klient powinien otrzymać po analizie

Rezultatem może być zwięzły dokument lub podsumowanie zawierające:

• zdefiniowany cel;
• listę faktów i hipotez;
• ocenę legalności;
• brakujące informacje;
• proponowane metody;
• priorytetowe terminy;
• potrzebne zasoby;
• ocenę ryzyka;
• etapy realizacji;
• budżet;
• kryteria zakończenia;
• możliwe warianty wyniku.

Dopiero na tej podstawie powinna powstać pisemna umowa obejmująca konkretny przedmiot zlecenia. Ustawa zobowiązuje przedsiębiorców detektywistycznych do zachowywania pisemnej formy umów i sporządzania końcowego sprawozdania z wykonanych czynności.

Podsumowanie

Analiza wstępna sprawy rodzinnej nie jest formalnym dodatkiem do obserwacji. Jest etapem, który decyduje, czy obserwacja w ogóle powinna się rozpocząć.

Dobra analiza:

• oddziela fakty od hipotez;
• tworzy konkretne pytanie;
• ocenia legalność;
• wybiera właściwe źródła;
• przewiduje różne wyniki;
• ustala budżet i punkt zakończenia;
• pozwala odmówić działań, które nie mają sensu.

Największym błędem nie zawsze jest brak działania. Czasem największym błędem jest rozpoczęcie go bez zrozumienia, jakiej odpowiedzi naprawdę szukamy.

Powiązane materiały

Jeżeli ten temat dotyczy Twojej sytuacji, zobacz również:

• Dawid Kuciel – DKDetektyw
• Jak zabezpieczyć legalnie dostępne materiały cyfrowe przed ich usunięciem
• Jak ustalić majątek przed rozpoczęciem egzekucji