Jak wybrać właściwe terminy obserwacji partnera albo drugiego rodzica?

Najlepszym terminem obserwacji nie jest pierwszy wolny dzień detektywa ani moment, w którym emocje klienta są najsilniejsze. Jest nim dzień, w którym prawdopodobieństwo wystąpienia zachowania istotnego dla sprawy jest wyraźnie większe niż zwykle.

W dobrze przygotowanej sprawie rodzinnej nie planujemy obserwacji „na wszelki wypadek”. Szukamy okna czasowego wynikającego z konkretnych danych:

• powtarzalnego wyjazdu;
• harmonogramu kontaktów z dzieckiem;
• dnia wykonywania ukrytej pracy;
• regularnego spotkania;
• zmiany miejsca pobytu;
• konkretnego wydarzenia rodzinnego lub zawodowego.

O skuteczności obserwacji często decyduje nie jej długość, lecz trafność wybranego momentu.

Paradoks szybkiego rozpoczęcia

Klient bardzo często chce zacząć natychmiast.

Podejrzenie właśnie się nasiliło, doszło do kolejnej kłótni albo pojawiła się niepokojąca wiadomość. Naturalnym odruchem jest telefon do detektywa z oczekiwaniem:

Proszę zacząć jutro rano.

Problem polega na tym, że jutro może być najgorszym możliwym terminem.

Jeżeli podejrzane zachowanie występuje:

• wyłącznie w określone dni tygodnia;
• podczas delegacji;
• po odbiorze dziecka;
• w terminie wypłaty;
• podczas nieobecności określonego członka rodziny;
• w związku z konkretną aktywnością firmy,

to przypadkowa obserwacja może przynieść poprawny, ale całkowicie nieprzydatny opis zwyczajnego dnia.

Brak interesującego zdarzenia w źle wybranym terminie nie wyklucza podejrzenia. Potwierdza jedynie, że w tym konkretnym czasie niczego istotnego nie zaobserwowano.

Cztery zegary sprawy rodzinnej

Przy wyborze terminów warto spojrzeć na sprawę przez cztery różne zegary.

Zegar zachowania

Pokazuje, kiedy interesujące zachowanie najczęściej się powtarza.

Pytania:

• Czy występuje w konkretnym dniu tygodnia
• Czy poprzedza je określona wiadomość lub wymówka
• Czy wyjazdy rozpoczynają się o podobnej porze
• Czy drugi rodzic zmienia sposób opieki zawsze w określonym momencie
• Czy aktywność zawodowa pojawia się w dniach dostaw lub spotkań z klientami

Przykład:

Partner deklaruje nieregularne delegacje, ale analiza kalendarza pokazuje, że pięć ostatnich wyjazdów rozpoczęło się w czwartek po pracy i zakończyło w piątek rano.

Czwartek nie daje gwarancji wyniku. Jest jednak znacznie silniejszym terminem niż przypadkowy poniedziałek.

Zegar formalny

W sprawach rodzinnych zachowania często wynikają z ustalonego harmonogramu:

• kontaktów z dzieckiem;
• odbioru ze szkoły;
• weekendów naprzemiennych;
• ferii;
• wakacji;
• przekazywania dziecka;
• obowiązków związanych z opieką.

Jeżeli celem jest ustalenie, kto faktycznie opiekuje się dzieckiem, obserwacja powinna obejmować reprezentatywne terminy kontaktów, a nie dni, w których drugi rodzic nie miał obowiązku sprawowania opieki.

Należy również ustalić, czy analizowane zachowanie ma być:

• jednorazowym naruszeniem;
• powtarzalnym schematem;
• reakcją na szczególną sytuację;
• trwałym sposobem wykonywania kontaktów.

Zegar dekonspiracji

Pokazuje, jak bardzo obserwowana osoba może spodziewać się kontroli.

Ryzyko wzrasta, gdy klient:

• niedawno skonfrontował partnera;
• groził zatrudnieniem detektywa;
• próbował samodzielnie prowadzić obserwację;
• pojawiał się w podejrzanych miejscach;
• wypytywał wspólnych znajomych;
• kontaktował się z osobą trzecią;
• został zauważony w pobliżu miejsca pracy;
• sprawdzał urządzenia drugiej osoby.

Po konfrontacji natychmiastowe rozpoczęcie działań może być nieracjonalne. Obserwowana osoba może przez pewien czas:

• zmienić trasę;
• korzystać z innego pojazdu;
• ograniczyć spotkania;
• kontrolować otoczenie;
• przekazywać nieprawdziwe informacje;
• celowo wprowadzać obserwatorów w błąd.

Czasami właściwą decyzją nie jest szybsze działanie, lecz odczekanie, aż osoba powróci do naturalnego schematu.

Zegar użyteczności

Pokazuje, do kiedy wynik nadal będzie miał znaczenie.

Może chodzić o:

• zbliżającą się rozprawę;
• termin konsultacji z pełnomocnikiem;
• planowane wniesienie pozwu;
• wakacyjny wyjazd dziecka;
• zmianę harmonogramu kontaktów;
• decyzję dotyczącą związku;
• możliwość zabezpieczenia interesów klienta.

Nie ma sensu czekać na idealny termin przez kilka miesięcy, jeżeli wynik jest potrzebny przed konkretną datą. Wtedy zakres trzeba dostosować do czasu, ale klient powinien znać wynikające z tego ograniczenia.

Jak zbudować kalendarz prawdopodobieństwa

Przygotowanie nie wymaga zaawansowanego systemu. Wystarczy tabela obejmująca ostatnie kilka tygodni.

Data	Deklarowany plan	Faktyczne zachowanie	Co było nietypowe	Źródło informacji
4 czerwca	Praca do 17:00	Powrót o 23:30	Brak kontaktu przez 5 godzin	Wiedza klienta
11 czerwca	Delegacja	Powrót rano	Wyjazd tym samym samochodem	Wiadomość i obserwacja klienta
18 czerwca	Spotkanie firmowe	Nieznane	Ten sam dzień tygodnia	Kalendarz
25 czerwca	Delegacja	Nieznane	Podobna godzina wyjazdu	Wiadomość

Z takiej tabeli mogą wyłonić się:

• powtarzalne dni;
• podobne wymówki;
• związki pomiędzy zdarzeniami;
• okresy, w których klient nie posiada żadnej wiedzy;
• terminy bardziej wartościowe od pozostałych.

Tabela nie jest dowodem zdrady ani zaniedbywania opieki. Jest narzędziem do wybrania momentu, w którym profesjonalne działania mają największy sens.

Jeden termin czy kilka

Odpowiedź zależy od tego, jaki fakt ma zostać ustalony.

Jeden termin może wystarczyć, gdy:

• chodzi o konkretny wyjazd;
• znamy czas i miejsce spotkania;
• trzeba ustalić, kto odbierze dziecko;
• interesuje nas przebieg pojedynczego wydarzenia;
• celem jest aktualizacja miejsca pobytu;
• wynik ma dotyczyć wyłącznie tego dnia.

Należy wtedy wyraźnie zaznaczyć, że ustalenia nie dowodzą stałego schematu.

Kilka terminów jest potrzebnych, gdy:

• znaczenie ma powtarzalność;
• sprawa dotyczy regularnego powierzania dziecka osobom trzecim;
• trzeba udokumentować faktyczne wykonywanie pracy;
• osoba ma regularnie nocować pod innym adresem;
• klient chce wykazać trwały sposób zachowania;
• pierwszy termin przyniósł wynik, ale bez pełnego kontekstu.

W takich sprawach trzy dobrze wybrane terminy mogą mieć większą wartość niż jeden bardzo długi dzień.

Terminy kontrolne i terminy reprezentatywne

To dwa różne rodzaje obserwacji.

Termin kontrolny

Służy sprawdzeniu, czy informacja początkowa jest aktualna.

Przykład:

Klient twierdzi, że były partner pracuje w firmie krewnego każdego ranka. Pierwszy krótki etap ma potwierdzić:

• czy osoba pojawia się pod wskazanym adresem;
• jakim pojazdem się porusza;
• gdzie parkuje;
• jaki jest rytm dnia.

Termin kontrolny może zakończyć się zmianą całego planu.

Termin reprezentatywny

Ma przedstawiać typowy sposób zachowania.

Przykład:

Jeżeli badamy wykonywanie opieki w weekendy, wybieramy zwyczajne terminy wynikające z harmonogramu, a nie dzień urodzin dziecka, rodzinne święto albo wyjątkową uroczystość.

Wyjątkowe wydarzenie może pokazać prawdę o tym konkretnym dniu, ale niekoniecznie o codziennym sposobie wykonywania opieki.

Kiedy obserwacji nie należy planować

Bezpośrednio po gwałtownej konfrontacji

Jeżeli klient właśnie poinformował partnera, że zna jego tajemnicę, normalny schemat prawdopodobnie zostanie zakłócony.

Na podstawie wyłącznie starej informacji

Adres, pojazd albo miejsce pracy sprzed roku mogą być nieaktualne. Najpierw potrzebna jest aktualizacja danych.

W terminie wybranym jedynie z powodu wolnego budżetu

To, że klient może sfinansować działania w najbliższy weekend, nie oznacza, że weekend ma związek z badanym problemem.

Gdy nie wiadomo, gdzie rozpocząć

Zespół nie powinien szukać osoby losowo w całym mieście. Najpierw trzeba ustalić punkt startowy lub przeprowadzić rozpoznanie.

Gdy klient oczekuje potwierdzenia za wszelką cenę

Terminów nie wybiera się tak długo, aż w końcu pojawi się zdarzenie możliwe do przedstawienia jako podejrzane. Każda seria musi posiadać z góry określone granice.

Model decyzyjny: zielone, żółte i czerwone terminy

Termin zielony

• zachowanie powtarzało się wcześniej;
• znamy punkt rozpoczęcia;
• dane są aktualne;
• klient nie dokonał dekonspiracji;
• wynik będzie użyteczny;
• zakres jest legalny i precyzyjny.

To termin o najwyższym priorytecie.

Termin żółty

• istnieją pewne przesłanki, ale część informacji jest nieaktualna;
• zachowanie nie ma stałego schematu;
• osoba korzysta z wielu pojazdów;
• klient niedawno konfrontował drugą stronę;
• punkt rozpoczęcia jest niepewny.

Można rozważyć etap rozpoznawczy zamiast pełnej realizacji.

Termin czerwony

• klient chce działać wyłącznie pod wpływem emocji;
• nie zna celu;
• dane są stare;
• nie istnieje punkt rozpoczęcia;
• osoba wie o planowanej obserwacji;
• oczekiwany rezultat wymagałby nielegalnych metod;
• obserwacja nie odpowie na pytanie klienta.

Taki termin należy odrzucić lub przeprojektować.

Przykład: sprawowanie opieki nad dzieckiem

Ojciec podejrzewa, że matka podczas weekendowych kontaktów regularnie pozostawia dziecko u swojej siostry.

Posiadane informacje:

• kontakty odbywają się co drugi weekend;
• dziecko dwukrotnie wspomniało o nocowaniu u ciotki;
• matka pracuje w wybrane soboty;
• klient zna adres ciotki;
• za trzy tygodnie odbędzie się nietypowa uroczystość rodzinna.

Wariant błędny

Obserwacja podczas uroczystości.

Obecność dziecka u ciotki może być naturalnym elementem spotkania rodzinnego i niewiele mówić o zwyczajnym sposobie opieki.

Wariant właściwy

Obserwacja podczas dwóch zwyczajnych sobót, w których matka ma prawdopodobnie pracować.

To właśnie wtedy można sprawdzić, czy zachowanie ma związek z powtarzalnym harmonogramem, a nie wyjątkowym wydarzeniem.

Przykład ma charakter modelowy.

Komentarz Dawida Kuciela

W obserwacji najdroższe nie są godziny, które trzeba przepracować. Najdroższe są godziny wykorzystane w niewłaściwym terminie.

Klient często zna więcej szczegółów, niż początkowo uważa za ważne: dzień tygodnia, powtarzającą się wymówkę, godzinę odbioru dziecka, termin dostawy albo konkretną zmianę w grafiku. Z tych drobnych informacji powstaje okno obserwacyjne.

Nie pytam więc tylko: „Kiedy możemy zacząć?”. Pytam: „Kiedy najprawdopodobniej wydarzy się to, czego szukamy?”.

Co wpisać do planu przed rozpoczęciem

Przed zatwierdzeniem terminów warto ustalić:

• badane zachowanie;
• dotychczasową częstotliwość;
• najbliższe prawdopodobne daty;
• miejsce rozpoczęcia;
• aktualny pojazd;
• możliwe adresy;
• ryzyko dekonspiracji;
• minimalną liczbę reprezentatywnych terminów;
• limit czasu i budżetu;
• warunki przedłużenia;
• sposób raportowania braku ustaleń.

Usługa detektywistyczna powinna być realizowana na podstawie pisemnej umowy określającej konkretny przedmiot zlecenia. Po zakończeniu czynności przedsiębiorca sporządza pisemne sprawozdanie opisujące zakres, przebieg i ustalony stan faktyczny.

Podsumowanie

Właściwy termin obserwacji wynika z danych, nie z emocji.

Największą wartość mają dni, które:

• odpowiadają powtarzalnemu schematowi;
• wynikają z harmonogramu;
• pozwalają rozpocząć działania z właściwego miejsca;
• nie następują bezpośrednio po dekonspiracji;
• są reprezentatywne dla badanego zachowania;
• dostarczą informacji użytecznej dla klienta.

Profesjonalna obserwacja nie zaczyna się od uruchomienia samochodu. Zaczyna się od kalendarza.

Powiązane materiały

Jeżeli ten temat dotyczy Twojej sytuacji, zobacz również:

• Rozwód i alimenty
• Jak zabezpieczyć telefon dziecka
• Jak zweryfikować warunki, w których dziecko przebywa u drugiego rodzica