Jak weryfikować przebieg pobicia lub bójki?

Po bójce prawie każdy uczestnik mówi, że się bronił.

Pokrzywdzony twierdzi, że został niespodziewanie zaatakowany. Podejrzany opisuje wcześniejszą groźbę. Świadek widział tylko końcową fazę. Nagranie zaczyna się kilka sekund po rozpoczęciu konfliktu, a dokumentacja medyczna potwierdza obrażenia, ale nie pokazuje, kto wykonał pierwszy ruch.

Weryfikowanie pobicia albo bójki nie polega na ustaleniu, kto ma więcej siniaków.

Trzeba odtworzyć kolejne fazy zdarzenia: sytuację poprzedzającą, początek konfliktu, pierwsze działanie fizyczne, zachowanie każdego uczestnika, możliwość wycofania się, moment powstania obrażeń oraz zakończenie i reakcję późniejszą.

To właśnie początek zdarzenia najczęściej pozostaje poza kadrem i poza bezpośrednią obserwacją świadków.

Faza pierwsza: co działo się wcześniej

Konflikt może zaczynać się znacznie przed pierwszym uderzeniem.

Znaczenie mogą mieć wcześniejsze wiadomości, umówienie spotkania, spór w lokalu, prowokacyjne zachowanie, podążanie za drugą osobą albo oczekiwanie w określonym miejscu.

Nie każde napięcie dowodzi planowanego ataku.

Należy ustalić konkretne działania: czy uczestnicy umówili spotkanie, kto przyjechał pierwszy, czy jedna osoba czekała, czy przyniesiono przedmiot, czy ktoś próbował odejść i czy konflikt przeniósł się z innego miejsca.

Wcześniejsza kłótnia może wyjaśnić motyw, ale nie rozstrzyga, kto rozpoczął fizyczne starcie.

Faza druga: od słów do działania

Świadkowie często używają ogólnego zdania:

Takie sformułowanie pomija najważniejszą chwilę.

Trzeba ustalić pierwsze ruchy: podejście, odepchnięcie, złapanie za ubranie, zamach, próbę wyrwania przedmiotu, blokowanie drogi albo wycofanie.

Odepchnięcie może być początkiem ataku, próbą zachowania odległości albo reakcją na wcześniejsze zachowanie. Znaczenie wynika z całej sekwencji.

Detektyw powinien opisać ruchy i kolejność, nie wydawać prawnej oceny obrony koniecznej.

Faza trzecia: gdzie znajdował się każdy uczestnik

Na planie trzeba nanieść pozycję początkową, kierunek przemieszczania, przeszkody, wejścia, samochody, miejsca upadku, zasięg kamer i położenie świadków.

Relacja może być fizycznie niemożliwa, jeżeli świadek twierdzi, że widział pierwszy cios, choć znajdował się za ścianą albo pojawił się dopiero później.

Może też opisywać prawdziwy fragment, ale błędnie wnioskować o wcześniejszym przebiegu.

Faza czwarta: rozdziel wszystkich uczestników

W dynamicznym zdarzeniu łatwo połączyć działania kilku osób.

Pokrzywdzony może otrzymać uderzenie od jednego człowieka, zostać przewrócony przez drugiego i kopnięty przez trzeciego.

Raport nie powinien przypisywać wszystkich obrażeń osobie najbardziej widocznej na nagraniu.

Dla każdego uczestnika trzeba utworzyć osobny przebieg: co robił przed starciem, kiedy wszedł w kontakt fizyczny, czy próbował rozdzielać, czy kontynuował działanie wobec osoby leżącej i kiedy odszedł.

Faza piąta: nagranie nie zawsze mówi samo za siebie

Nagranie może nie posiadać dźwięku, rozpoczynać się po pierwszym ruchu albo pokazywać tylko część ciał.

Przed analizą należy ustalić, czy zapis jest ciągły, czy czas jest prawidłowy, czy obraz nie został przycięty, jakie obszary znajdują się poza kadrem, czy jakość pozwala rozpoznać osoby i czy istnieją inne kamery.

Nie należy interpretować ruchu wyłącznie na podstawie pojedynczej klatki.

Jeżeli analiza ruchu, obrażeń lub nagrania wymaga wiadomości specjalnych, właściwa może być opinia biegłego.

Faza szósta: obrażenia

Dokumentacja medyczna może potwierdzać rodzaj obrażeń, czas udzielenia pomocy, stan pacjenta, zgłaszane dolegliwości i opis przedstawiony personelowi.

Nie zawsze samodzielnie pokazuje mechanizm powstania każdego urazu.

Siniak może powstać od uderzenia, upadku albo kontaktu z elementem otoczenia. Ocena mechanizmu należy do właściwego specjalisty.

Detektyw może zestawić położenie obrażenia, wersję uczestnika, widoczny ruch, miejsce upadku i obecne przedmioty. Nie powinien przedstawiać własnej diagnozy medycznej.

Faza siódma: przedmioty

W relacjach często pojawiają się nóż, pałka, butelka, metalowy przedmiot albo kamień.

Trzeba ustalić, kiedy informacja o przedmiocie pojawiła się po raz pierwszy, czy widział go bezpośredni świadek, czy został zabezpieczony, czy jest widoczny na nagraniu i czy opis zmieniał się.

Brak zabezpieczenia przedmiotu nie dowodzi, że go nie było.

Kategoryczne twierdzenie o jego użyciu wymaga jednak oparcia w materiale.

Faza ósma: zachowanie po zakończeniu

Znaczenie może mieć wezwanie pomocy, udzielenie pomocy, opuszczenie miejsca, ukrycie przedmiotu, zmiana ubrania, kontakt z innymi uczestnikami i pierwsza spontaniczna relacja.

Nie można mechanicznie interpretować reakcji.

Pobicia grupowe

W zdarzeniu z udziałem wielu osób szczególne znaczenie ma odróżnienie obecności od aktywnego udziału.

Sama obecność na miejscu nie oznacza automatycznie udziału w ataku.

Jednocześnie udział nie musi polegać wyłącznie na zadawaniu ciosów. Znaczenie może mieć blokowanie drogi, przytrzymywanie, otaczanie albo inne zachowanie, którego ocenę prawną powinien przeprowadzić pełnomocnik lub organ.

Jak porównywać wersje

Najlepiej podzielić zdarzenie na krótkie odcinki: przyjazd i spotkanie, rozmowę albo kłótnię, pierwszy kontakt fizyczny, główną fazę starcia, upadek i rozdzielenie oraz oddalenie i reakcję.

Dla każdego odcinka należy wskazać, co mówi każdy uczestnik, co mogli obserwować świadkowie, co pokazuje materiał i czego nie da się ustalić.

Przykład modelowy: nagranie zaczynające się za późno

Przed barem doszło do bójki pomiędzy trzema mężczyznami.

Nagranie rozpoczynało się w chwili, gdy mężczyzna A uderzał mężczyznę B. Na tej podstawie przyjęto, że A rozpoczął atak.

Niezależna analiza ujawniła drugą kamerę, która nie pokazywała samego starcia, ale obejmowała wcześniejsze zachowanie.

Widać było, że B podszedł do A, zablokował mu drogę i wykonał gwałtowny ruch ręką. Z powodu słabej jakości nie można było ustalić, czy doszło do uderzenia.

Świadek stojący bliżej twierdził, że B pierwszy odepchnął A. Jego pierwsza relacja powstała jednak dopiero po rozmowie ze znajomymi obu uczestników.

Dokumentacja medyczna wykazywała obrażenia po obu stronach.

Uczciwy wniosek:

Przykład ma charakter modelowy.

Komentarz Dawida Kuciela