Czy wynajmowane mieszkanie może być wyposażone w ukryte urządzenia nagrywające?

Najemca wprowadza się do umeblowanego mieszkania.

W lokalu znajdują się router, telewizor, czujniki, ładowarki, wideodomofon i kilka urządzeń pozostawionych przez właściciela. Początkowo nie wzbudzają zainteresowania.

Po kilku tygodniach właściciel odnosi się jednak do rozmowy, która miała odbyć się wyłącznie w mieszkaniu. Innym razem wie, że w lokalu nocowała dodatkowa osoba, choć nie doszło do bezpośredniego spotkania.

Najemca zaczyna podejrzewać ukrytą kamerę albo urządzenie rejestrujące dźwięk.

Technicznie taki scenariusz jest możliwy. Nie oznacza to jednak, że każda wiedza właściciela pochodzi z ukrytego urządzenia.

Informację mógł przekazać sąsiad, administrator budynku, wspólny znajomy albo osoba odwiedzająca mieszkanie. Dane mogły również pochodzić z wideodomofonu, legalnej kamery znajdującej się przed wejściem, aplikacji inteligentnego domu albo urządzenia nadal przypisanego do konta poprzedniego użytkownika.

Dlatego profesjonalna kontrola powinna ustalić nie tylko, czy w mieszkaniu znajduje się dodatkowe urządzenie, lecz także kto kontroluje legalne wyposażenie i jakie informacje może ono przekazywać.

Sama obecność elektroniki nie oznacza inwigilacji

W umeblowanym mieszkaniu może znajdować się wiele przedmiotów należących do właściciela.

Router, telewizor, sterownik ogrzewania, czujka alarmowa, wideodomofon, oczyszczacz powietrza i elementy automatyki zawierają elektronikę oraz mogą komunikować się bezprzewodowo.

Nie są z tego powodu urządzeniami szpiegującymi.

Problem pojawia się, gdy najemca nie wie:

· kto posiada dostęp administracyjny do urządzenia;

· czy sprzęt zawiera mikrofon albo kamerę;

· gdzie przesyła dane;

· czy poprzedni użytkownik nadal może nim zarządzać;

· dlaczego przedmiot znajduje się w danym pomieszczeniu.

Nie każda niewiadoma oznacza naruszenie. Każda powinna jednak zostać wyjaśniona, jeżeli urządzenie może rejestrować obraz, dźwięk albo aktywność mieszkańców.

Kto miał dostęp do lokalu przed najemcą

W mieszkaniu mogły wcześniej przebywać dziesiątki osób.

Dostęp posiadał właściciel, poprzedni najemcy, pośrednik, administrator, firma sprzątająca, dostawca internetu, serwisanci, wykonawcy remontu i osoby posiadające zapasowe klucze.

To ważne, ponieważ urządzenie znalezione w lokalu nie musi zostać automatycznie przypisane właścicielowi.

Mogło pozostać po poprzednim użytkowniku, stanowić część nieaktualnego systemu albo zostać wniesione przez osobę, której właściciel również nie zna.

Dostęp do mieszkania pokazuje możliwość instalacji. Nie wskazuje samodzielnie sprawcy.

Profesjonalna analiza powinna odtworzyć historię wyposażenia, remontów i zmian użytkowników, a nie rozpoczynać się od oskarżenia jednej osoby.

Najważniejsze pytanie: co dokładnie wie osoba trzecia

Stwierdzenie:

„Właściciel wie, co dzieje się w mieszkaniu”

jest zbyt ogólne.

Trzeba określić, czy zna treść rozmów, godziny wejścia i wyjścia, liczbę gości, obraz wnętrza, lokalizację najemcy czy informacje zapisane w telefonie.

Każdy rodzaj wiedzy prowadzi do innych możliwych źródeł.

Jeżeli właściciel zna wyłącznie godziny wizyt, informacja może pochodzić z legalnego monitoringu części wspólnej, wideodomofonu albo sąsiada.

Jeżeli cytuje rozmowę prowadzoną w salonie, trzeba uwzględnić możliwość rejestracji dźwięku, ale również telefon, komputer, wspólne konto i osobę uczestniczącą w rozmowie.

Jeżeli zna wiadomości, które nigdy nie zostały wypowiedziane, samo sprawdzenie mieszkania nie wystarczy. Potrzebna może być osobna analiza urządzeń i kont.

Czy właściciel może nagrywać najemcę

Samo prawo własności do mieszkania nie oznacza dowolnego prawa do rejestrowania osób korzystających z lokalu.

Nagrywanie dźwięku stanowi daleko idącą ingerencję w prywatność, a jego legalność zależy od podstawy, celu, zakresu i konkretnych okoliczności. UODO wskazywał, że utrwalanie głosu przez monitoring jest znacznie bardziej ingerujące niż sam zapis obrazu i wymaga wyraźnej podstawy prawnej. Źródło: UODO

Ukryte użycie urządzenia w celu uzyskania informacji nieprzeznaczonej dla danej osoby może również wymagać oceny pod kątem art. 267 Kodeksu karnego.

Nie należy jednak na podstawie samego wyglądu przedmiotu przesądzać, że doszło do przestępstwa. Taką ocenę przeprowadza się po ustaleniu funkcji urządzenia, sposobu jego wykorzystania i osób posiadających dostęp.

Co warto udokumentować po wejściu do mieszkania

Dobrym działaniem jest wykonanie zdjęć lokalu i wyposażenia w chwili przejęcia.

Nie chodzi wyłącznie o zabezpieczenie się przed sporem dotyczącym uszkodzeń. Fotografie pozwalają później ustalić, czy określony przedmiot znajdował się w mieszkaniu od początku, czy pojawił się podczas serwisu, wizyty właściciela albo remontu.

Warto również zachować protokół przekazania lokalu i listę urządzeń należących do właściciela.

Jeżeli mieszkanie posiada system inteligentnego domu, należy ustalić, które konta administracyjne są aktywne i czy najemca otrzymuje własny dostęp.

Nie powinno się natomiast samodzielnie rozbierać czujek, gniazd ani urządzeń elektrycznych. Może to prowadzić do uszkodzenia cudzej własności, stworzyć zagrożenie i zniszczyć informacje potrzebne później do analizy.

Czy aplikacja znajdzie ukrytą kamerę albo podsłuch

Aplikacja może wyświetlić część urządzeń pracujących w tej samej sieci albo dostępne połączenia Bluetooth.

Nie sprawdzi jednak każdego rodzaju sprzętu.

Urządzenie może korzystać z własnej transmisji, sieci komórkowej, zapisywać materiał lokalnie albo pozostawać nieaktywne w chwili sprawdzania.

Telefon może także pokazać legalne urządzenia sąsiadów, telewizor, router albo sprzęt poprzedniego najemcy, który nie został usunięty z konfiguracji.

Wynik aplikacji wymaga interpretacji. Nieznana nazwa na liście nie jest dowodem znalezienia kamery, a pusta lista nie potwierdza bezpieczeństwa lokalu.

Jak wygląda profesjonalna kontrola mieszkania

Badanie rozpoczyna się od rozmowy z najemcą i ustalenia, jakie pomieszczenia rzeczywiście mają związek z podejrzeniem.

Następnie prowadzone są oględziny wyposażenia oraz elementów, których pochodzenia lub funkcji nie udało się potwierdzić. Analizowane jest środowisko radiowe, legalne urządzenia komunikacyjne oraz elektronika, która nie musi aktualnie transmitować danych.

Jeżeli zagrożenie może dotyczyć obrazu, sprawdza się również elementy optyczne i kierunki możliwej obserwacji.

TSCM obejmuje techniki służące wykrywaniu i neutralizowaniu technologii oraz zagrożeń umożliwiających nieuprawniony dostęp do informacji lub ich wynoszenie. Oznacza to, że profesjonalna kontrola powinna wykraczać poza krótkie użycie prostego detektora sygnału. Źródło: NIST

Czy można sprawdzić całe wyposażenie właściciela

Kontrola musi odbywać się w granicach uprawnień osoby zlecającej.

Najemca może udostępnić lokal, z którego legalnie korzysta, ale nie oznacza to automatycznie prawa do niszczenia, otwierania lub modyfikowania każdego przedmiotu należącego do właściciela.

W przypadku urządzeń wymagających demontażu trzeba uzgodnić sposób postępowania i ocenić, czy istnieje wystarczająca podstawa do ingerencji.

Detektyw wykonuje czynności w zakresie niezastrzeżonym dla organów państwowych, ma obowiązek działania z należytą starannością oraz poszanowania praw innych osób. Źródło: ustawa o usługach detektywistycznych

Co zrobić po znalezieniu podejrzanego urządzenia

Nie należy od razu informować wszystkich sąsiadów ani konfrontować właściciela.

Najpierw trzeba udokumentować:

· dokładne położenie;

· sposób zamocowania;

· podłączenie do zasilania lub sieci;

· otoczenie urządzenia;

· datę i godzinę ujawnienia.

Przedmiotu nie powinno się przenosić, otwierać ani podłączać do własnego komputera.

Jeżeli dalsze korzystanie z lokalu może prowadzić do przechwytywania informacji, najważniejsze rozmowy należy przenieść w inne miejsce.

Następnie warto skonsultować sytuację z prawnikiem i rozważyć zawiadomienie Policji. Samo urządzenie może potwierdzić funkcję rejestrowania, ale nie zawsze pozwoli ustalić, kto je zainstalował.

Modelowy przypadek

Najemca zauważył, że właściciel wie o godzinach jego powrotów i wizytach partnerki.

Podejrzewał kamerę wewnątrz mieszkania.

Kontrola nie ujawniła urządzenia rejestrującego obraz w pomieszczeniach prywatnych. Ustalono jednak, że elektroniczny zamek i wideodomofon nadal były przypisane do konta administratora należącego do właściciela.

System zapisywał godziny użycia zamka oraz zdarzenia przy drzwiach wejściowych.

Nie potwierdzono nieuprawnionego rejestrowania wnętrza lokalu.

Potwierdzono natomiast, że właściciel posiadał techniczną możliwość odczytywania części danych dotyczących obecności osób w mieszkaniu.

Dalsze działania objęły analizę umowy, konfiguracji systemu i zakresu informacji, o którym najemca został wcześniej poinformowany.

Problem nie znajdował się w ukrytej kamerze.

Znajdował się w widocznym urządzeniu, którego sposób działania nie został najemcy jasno wyjaśniony.

Komentarz Dawida Kuciela

W wynajmowanym mieszkaniu łatwo zacząć podejrzewać każdy przedmiot należący do właściciela.

Nie działam w ten sposób.

Najpierw ustalam, co dokładnie wie osoba trzecia i czy informacja mogła pochodzić z wideodomofonu, zamka, sąsiada, telefonu albo wspólnego systemu.

Dopiero później sprawdzamy lokal technicznie.

Jeżeli znajdujemy urządzenie, dokumentujemy jego funkcję i położenie. Nie dopisujemy automatycznie nazwiska osoby, która je zamontowała.

Jeżeli źródłem okazuje się legalne wyposażenie pozostające pod niewłaściwą administracją, klient również powinien otrzymać jasny wynik.

Podsumowanie

W wynajmowanym mieszkaniu mogą znajdować się urządzenia rejestrujące, ale sama obecność elektroniki nie oznacza nielegalnej inwigilacji.

Kontrola powinna obejmować zarówno ukryte urządzenia, jak i widoczne systemy, do których dostęp może nadal posiadać właściciel, poprzedni najemca lub administrator.

Nie należy opierać się wyłącznie na aplikacji ani samodzielnie rozbierać wyposażenia.

Najważniejsze pytanie brzmi:

Czy urządzenia znajdujące się w mieszkaniu pełnią wyłącznie funkcje znane najemcy i czy kontroluje je wyłącznie osoba do tego uprawniona

Powiązane materiały

Jeżeli ten temat dotyczy Twojej sytuacji, zobacz również:

• Wykrywanie podsłuchów
• Daktyloskopia
• Wywiad środowiskowy