Co powinien zawierać raport detektywistyczny w sprawie rodzinnej?

Dobry raport detektywistyczny nie jest opowiadaniem o przebiegu obserwacji ani zbiorem przypadkowych zdjęć. Powinien być uporządkowanym, możliwym do zweryfikowania opisem wykonanych czynności i ustalonego stanu faktycznego, w którym odbiorca potrafi rozpoznać:

• jaki był cel zlecenia;
• co dokładnie wykonano;
• kiedy i gdzie prowadzono czynności;
• co zaobserwowano;
• które informacje potwierdzono;
• czego nie udało się ustalić;
• z czego wynikają ograniczenia materiału.

Ustawa o usługach detektywistycznych wymaga, aby po wykonaniu czynności przedsiębiorca sporządził końcowe pisemne sprawozdanie. Dokument powinien zawierać między innymi opis przedmiotu umowy, zakres i przebieg czynności, opis ustalonego stanu faktycznego oraz datę zakończenia działań. Wraz ze sprawozdaniem klientowi przekazuje się materiały dokumentujące ustalenia.

To jest ustawowe minimum. Profesjonalny raport powinien być znacznie bardziej czytelny.

Raport zaczyna się przed rozpoczęciem obserwacji

Jakość dokumentu końcowego zależy od sposobu określenia celu.

Jeżeli umowa brzmi:

Sprawdzenie partnera,

raport nie ma jasnego punktu odniesienia.

Nie wiadomo:

• co miało zostać ustalone;
• jakie informacje były istotne;
• czy cel został osiągnięty;
• dlaczego wykonano dane czynności;
• kiedy działania należało zakończyć.

Znacznie lepszy przedmiot:

Ustalenie przebiegu trzech wskazanych wyjazdów partnera, miejsc jego pobytu, spotykanych osób oraz ewentualnych noclegów poza miejscem zamieszkania.

Raport może wtedy odpowiedzieć dokładnie na pytanie zapisane w umowie.

Anatomia profesjonalnego raportu

1. Strona identyfikacyjna

Powinna pozwalać jednoznacznie zidentyfikować dokument bez ujawniania większej ilości danych, niż jest to potrzebne.

Najczęściej zawiera:

• nazwę przedsiębiorcy;
• oznaczenie raportu;
• numer lub kod sprawy;
• datę sporządzenia;
• okres objęty czynnościami;
• oznaczenie poufności;
• dane zleceniodawcy w zakresie uzasadnionym;
• wskazanie osoby sporządzającej.

Na każdej stronie warto umieścić numerację oraz oznaczenie pozwalające powiązać ją z konkretnym raportem.

2. Podstawa i przedmiot zlecenia

Ta część odpowiada na pytanie:

Dlaczego wykonano opisane czynności

Powinna zawierać:

• datę umowy;
• przedmiot realizacji;
• uzgodniony zakres;
• ewentualne zmiany;
• okres działań;
• istotne ograniczenia.

Nie należy zamieszczać wielostronicowej historii konfliktu rodzinnego, jeżeli nie wpływa ona na zakres.

3. Materiał początkowy

Raport powinien rozróżnić informacje przekazane przez klienta od ustaleń wykonawcy.

Przykład:

Zleceniodawca przekazał informację, że osoba objęta czynnościami może w czwartki wyjeżdżać do Warszawy. Informacja ta stanowiła punkt wyjścia do wyboru terminów i przed rozpoczęciem realizacji nie była traktowana jako fakt potwierdzony.

Takie zastrzeżenie jest niezwykle ważne. Bez niego czytelnik może nie wiedzieć, czy dana informacja została ustalona przez detektywa, czy tylko pochodziła od klienta.

4. Zakres wykonanych czynności

Należy wskazać:

• daty;
• przedziały godzinowe;
• miejsca rozpoczęcia;
• ogólny rodzaj przeprowadzonych działań;
• przerwy;
• powody zakończenia danego etapu;
• istotne zmiany planu.

Nie trzeba ujawniać szczegółów taktycznych, które nie mają znaczenia dla klienta. Dokument powinien jednak pozwalać zrozumieć, jaki zakres rzeczywiście został wykonany.

5. Chronologia

To najważniejsza część raportu obserwacyjnego.

Najbardziej czytelna forma:

Godzina	Miejsce	Ustalone zdarzenie	Materiał
16:42	Kraków, ul. X	Osoba opuściła budynek i wsiadła do pojazdu	Fot. 1–2
17:18	Autostrada A4	Pojazd kontynuował jazdę w kierunku Katowic	Fot. 3
18:31	Katowice, ul. Y	Osoba spotkała się z kobietą opisaną w raporcie jako Osoba B	Fot. 4–7
22:54	Katowice, ul. Z	Obie osoby weszły do budynku	Fot. 8–9
07:12	Katowice, ul. Z	Obie osoby opuściły budynek	Fot. 10–12

Chronologia powinna być:

• precyzyjna;
• neutralna;
• pozbawiona ozdobników;
• zgodna z materiałami;
• kompletna w odniesieniu do istotnych zdarzeń.

Jak pisać: fakt zamiast interpretacji

Zły zapis

Obserwowany spotkał się ze swoją kochanką, z którą spędził romantyczny wieczór.

Problemy:

• nie wiadomo, na jakiej podstawie określono relację;
• „romantyczny” jest oceną;
• raport przesądza o charakterze kontaktu;
• sformułowanie może wykraczać poza materiał.

Prawidłowy zapis

O godzinie 18:31 osoba objęta czynnościami spotkała się przed restauracją z kobietą oznaczoną w raporcie jako Osoba B. Osoby przywitały się pocałunkiem w usta, weszły do lokalu, a następnie o godzinie 20:47 wspólnie go opuściły.

Czytelnik otrzymuje opis zachowania i sam może ocenić jego znaczenie.

Zły zapis

Matka ponownie zaniedbała dziecko i zostawiła je same.

Prawidłowy zapis

O godzinie 19:14 matka opuściła mieszkanie. Do godziny 21:06 nie zaobserwowano wejścia innej osoby dorosłej. Ze względu na brak widoczności wnętrza lokalu nie było możliwe ustalenie, czy w mieszkaniu przebywała wcześniej inna osoba.

Druga wersja pokazuje również ograniczenie.

Rozpoznanie osoby i pojazdu

Raport powinien wskazywać, skąd wynika identyfikacja.

Możliwe podstawy:

• aktualna fotografia przekazana przez klienta;
• bezpośrednie rozpoznanie podczas wcześniejszego etapu;
• zgodność pojazdu, adresu i wyglądu;
• publicznie dostępne materiały;
• inny opisany w raporcie sposób weryfikacji.

Nie należy pisać:

Na pewno była to wskazana osoba,

jeżeli rozpoznanie opierało się wyłącznie na sylwetce widzianej z dużej odległości.

Prawidłowo:

Ze względu na odległość oraz ograniczoną widoczność nie przeprowadzono jednoznacznego rozpoznania osoby. Ustalenie opisano jako prawdopodobne, ale niepotwierdzone.

Materiał fotograficzny

Zdjęcie w raporcie nie powinno być dekoracją.

Każda istotna fotografia powinna mieć:

• numer;
• datę;
• godzinę, jeżeli jest dostępna;
• krótki opis;
• odniesienie do chronologii;
• zachowany kontekst.

Zdjęcie przedstawiające jedynie fragment pojazdu może nie mieć wartości, jeżeli nie wiadomo:

• do kogo należy;
• kiedy zostało wykonane;
• gdzie stał samochód;
• kto nim przyjechał;
• jaki ma związek ze sprawą.

Znacznie cenniejsza jest seria pokazująca:

1. wyjazd z miejsca rozpoczęcia;
2. przejazd;
3. przyjazd pod wskazany adres;
4. spotkanie;
5. wejście do budynku;
6. opuszczenie go kolejnego dnia.

Wartością jest ciągłość, nie liczba zdjęć.

Brak ustaleń też musi zostać opisany

Raport nie może pomijać dni, w których nie zaobserwowano interesującego zachowania.

Przykład:

W godzinach 15:00–23:00 osoba nie opuściła miejsca zamieszkania. Nie zaobserwowano przyjazdu osoby odpowiadającej opisowi Osoby B. Wynik odnosi się wyłącznie do wskazanego terminu i nie pozwala na ogólne wykluczenie kontaktu pomiędzy osobami.

Taki zapis jest rzetelniejszy niż:

Nic się nie wydarzyło.

Sekcja ograniczeń

To jedna z najważniejszych części profesjonalnego raportu.

Może wskazywać:

• utratę kontaktu z pojazdem;
• ograniczoną widoczność;
• brak możliwości obserwacji wnętrza;
• dużą liczbę wyjść z budynku;
• zmianę pojazdu;
• warunki pogodowe;
• przerwanie działań ze względu na ryzyko dekonspiracji;
• brak jednoznacznego rozpoznania;
• niemożność ustalenia treści rozmów;
• ograniczoną liczbę terminów.

Raport bez ograniczeń może sprawiać wrażenie pewniejszego, ale jest mniej wiarygodny.

Wnioski: ostrożnie i wyłącznie na podstawie materiału

Wnioski powinny odpowiadać na cel zlecenia.

Przykład:

W dwóch z trzech objętych realizacją terminów dziecko zostało przekazane osobie trzeciej w ciągu godziny od rozpoczęcia kontaktu. W pierwszym terminie przebywało pod adresem tej osoby do godziny 21:42, a w drugim pozostało tam na noc. W trzecim terminie drugi rodzic osobiście przebywał z dzieckiem przez cały okres objęty czynnościami.

To znacznie lepsze niż:

Rodzic nie zajmuje się dzieckiem.

Raport nie powinien zastępować opinii sądu, biegłego psychologa ani pełnomocnika.

Proponowany układ końcowego dokumentu

1. Strona tytułowa
2. Oznaczenie poufności
3. Dane wykonawcy
4. Podstawa i przedmiot umowy
5. Cel czynności
6. Materiał przekazany przez klienta
7. Zakres i terminy
8. Metodyka w ujęciu ogólnym
9. Chronologia każdego dnia
10. Dokumentacja fotograficzna
11. Informacje potwierdzone
12. Informacje niepotwierdzone
13. Ograniczenia
14. Wnioski faktyczne
15. Data zakończenia
16. Podpis osoby odpowiedzialnej
17. Lista załączników

Modelowy fragment raportu

Cel: ustalenie, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem podczas kontaktu w dniach 10–12 lipca.

10 lipca, godz. 17:03
Ojciec odebrał dziecko z miejsca zamieszkania matki. Rozpoznania dokonano na podstawie aktualnego zdjęcia przekazanego przez zleceniodawcę oraz numeru rejestracyjnego pojazdu.

Godz. 17:38
Pojazd przyjechał pod budynek przy ul. X. Ojciec i dziecko weszli do środka.

Godz. 18:12
Ojciec samodzielnie opuścił budynek i odjechał. Do godziny 22:00 nie powrócił.

Ograniczenie:
Ze względu na brak widoczności wnętrza budynku nie ustalono, która osoba sprawowała opiekę nad dzieckiem po wyjeździe ojca. Stwierdzono jedynie, że dziecko pozostało pod wskazanym adresem.

To jest zapis uczciwy. Nie przypisuje opieki konkretnej osobie bez potwierdzenia.

Komentarz Dawida Kuciela

Raport nie ma przekonywać czytelnika siłą języka. Ma być tak skonstruowany, aby czytelnik nie musiał wierzyć detektywowi na słowo.

Powinien zobaczyć: godzinę, miejsce, przebieg zdarzenia, materiał oraz ograniczenie. Im bardziej emocjonalna jest sprawa rodzinna, tym bardziej neutralny musi być dokument.

Najgorszy raport to taki, który brzmi efektownie, ale nie pozwala odtworzyć, skąd wzięły się jego wnioski.

Czego raport nie gwarantuje

Raport detektywistyczny nie gwarantuje:

• określonego rozstrzygnięcia sądu;
• uznania każdego zdjęcia za istotne;
• potwierdzenia wersji klienta;
• ustalenia intencji obserwowanych osób;
• pełnej wiedzy o zdarzeniach odbywających się w prywatnych pomieszczeniach;
• możliwości wykorzystania każdego materiału w dowolnym celu.

O wartości procesowej dokumentu decyduje sąd w kontekście całego postępowania. Również starsze treści DKDetektyw słusznie ostrzegają przed marketingowymi zapewnieniami, że raport stanowi automatycznie „niepodważalny dowód”.

Jak ocenić raport po jego otrzymaniu

Sprawdź:

• Czy odpowiada celowi z umowy
• Czy rozróżnia informacje klienta od ustaleń detektywa
• Czy zawiera pełną chronologię
• Czy zdjęcia są opisane
• Czy wiadomo, jak rozpoznano osoby
• Czy wskazano brak ustaleń
• Czy opisano utratę kontaktu i inne ograniczenia
• Czy wnioski wynikają bezpośrednio z materiału
• Czy raport unika emocjonalnych ocen
• Czy załączniki są uporządkowane
• Czy dokument został podpisany

Podsumowanie

Profesjonalny raport detektywistyczny powinien być:

• zgodny z zakresem umowy;
• chronologiczny;
• neutralny;
• możliwy do zweryfikowania;
• oparty na faktach;
• uczciwy w odniesieniu do ograniczeń;
• czytelny dla osoby, która nie uczestniczyła w działaniach.

Jego siła nie wynika z liczby stron ani mocnych sformułowań. Wynika z tego, że każdy istotny wniosek można prześledzić aż do konkretnego zdarzenia i materiału.

Powiązane materiały

Jeżeli ten temat dotyczy Twojej sytuacji, zobacz również:

• Rozwód i alimenty
• Co prywatny detektyw może legalnie ustalić w sprawie rodzinnej
• Jak detektyw może wspierać kancelarię w sprawie rodzinnej